Postepy Hig Med Dosw. (online), 2012; 66: 104-119
Review
Full Text PDF  

Rola receptorów zmiataczy klasy A, SR-A i MARCO, w układzie odpornościowym. Część 1. Budowa receptorów, repertuar wiązanych ligandów i zdolność do transdukcji sygnału
The role of the class A scavenger receptors, SR-A and MARCO, in the immune system. Part 1. The structure of receptors, their ligand binding repertoires and ability to initiate intracellular signaling
Szczepan Józefowski
Katedra i Zakład Immunologii, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum
Adres do korespondencji
dr Szczepan Józefowski, Katedra Immunologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, ul. Czysta 18, 31-121 Kraków; e-mail: szjozefowski@poczta.onet.pl

Źródło finansowania
Praca finansowana przez Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum grant nr K/ZDS/002326

Otrzymano:  2011.11.30
Zaakceptowano:  2012.02.03
Opublikowano:  2012.02.29

Streszczenie
W rozpoznaniu patogenów przez komórki odporności wrodzonej pośredniczą tzw. receptory rozpoznające wzrorce molekularne (PRR), do których zaliczane są receptory zmiatacze (SR). Receptory zmiatacze klasy A, SR-A/CD204 i MARCO, cechuje obecność domeny kolagenowej i charakterystycznej dla SR domeny bogatej w cysteinę (SRCR) w ich zewnątrzkomórkowej czę­ści. Głównym miejscem ich ekspresji są makrofagi i komórki dendrytyczne. Dzięki zdolności do wiązania bardzo wielu polianionowych ligandów SR klasy A uczestniczą w licznych funkcjach tych komórek, takich jak różne postaci endocytozy, adhezja do macierzy zewnątrzkomórkowej i do innych komórek. Do ligandów SR-A należą utlenione lipoproteiny i białka amyloidu-β, co wiąże SR-A z patogenezą arteriosklerozy i choroby Alzheimera. Mimo wykazania ważnej roli SR klasy A w tak wielu procesach, brak selektywnych ligandów uniemożliwiał jednoznaczne stwierdzenie czy receptory te zdolne są do transdukcji sygnału. W naszych badaniach, stosując selektywną ligację receptorów z użyciem przeciwciał wykazaliśmy, że SR-A i MARCO aktywu­ją wewnątrzkomórkowy przekaz sygnału, modulujący aktywność prozapalną i bakteriobójczą makrofagów. Co zaskakujące, mimo podobieństw struktury i repertuaru wiązanych ligandów, SR-A i MARCO wywierają przeciwstawny, negatywny versus pozytywny wpływ na wytwa­rzanie w makrofagach interleukiny 12 (IL-12). Ligacja SR-A stymuluje ponadto wytwarzanie H2O2 i IL-10, ale nie wpływa na uwalnianie innych cytokin. Ograniczone skutki swoistej ligacji SR-A kontrastują z uogólnionym nasileniem reakcji odpornościowych obserwowanym u myszy pozbawionych SR-A. Niedawne badania ujawniły, że ten fenotyp komórek i zwierząt pozbawio­nych SR-A może być spowodowany w większym stopniu przez kompensacyjne zmiany ekspresji innych receptorów i/lub przez usunięcie hamującego wpływu wywieranego przez wewnątrzko­mórkowy SR-A na transdukcję sygnału z receptorów należących do rodziny Toll/receptor IL-1, niż przez utratę funkcji receptorowej SR-A.
Słowa kluczowe: SR-A • MARCO • rozpoznanie immunologiczne • receptory rozpoznające wzorce • oligodeoksynukleotydy CpG • Candida albicans


Summary
Recognition of pathogens by innate immune cells is mediated by pattern recognition receptors (PRR), which include scavenger receptors (SR). The class A SR, SR-A/CD204 and MARCO, are characterized by the presence of collagenous and SR cysteine-rich domains in their extracel­lular portions. Both receptors are expressed mainly on macrophages and dendritic cells. Thanks to their ability to bind to a wide range of polyanionic ligands, the class A SR may participate in numerous functions of these cells, such as endocytosis, and adhesion to extracellular matrix and to other cells. Among SR-A ligands are oxidized lipoproteins and β-amyloid fibrils, which link SR-A to the pathogenesis of arteriosclerosis and Alzheimer's disease. Despite the demonstra­tion of class A SR involvement in so many processes, the lack of selective ligands precluded re­aching definite conclusions concerning their signaling abilities. Using specific receptor ligation with antibodies, we showed that SR-A and MARCO trigger intracellular signaling, modulating pro-inflammatory and microbicidal activities of macrophages. Surprisingly, despite similarities in structure and ligand binding repertoires, SR-A and MARCO exert opposite effects on interleu­kin-12 (IL-12) production in macrophages. SR-A ligation also stimulated H2O2 and IL-10 produc­tion, but had no effect on the release of several other cytokines. These limited effects of specific SR-A ligation contrast with generalized enhancement of immune responses observed in SR-A-deficient mice. Recent studies have revealed that many of these effects of SR-A deficiency may be caused by compensatory changes in the expression of other receptors and/or disinhibition of signal transduction from receptors belonging to the Toll/IL-1R family, rather than by the loss of the receptor function of SR-A.
Key words: SCARA1 • SCARA2 • immune recognition • pattern recognition receptors • CpG oligodeoxynucleotides • Candida albicans




Wykaz skrótów:
AcLDL - acetylowany LDL; AGE - końcowe produkty zaawansowanej glikacji (advanced glycation end products); AM - makrofagi pęcherzyków płucnych (alveolar macrophages); APC - komórki prezentujące antygeny (antigen presenting cells); CF - czynnik wiązkowy (cord factor); CpG-ODN - oligodeoksynukleotydy zawierające sekwencję CpG; CR3 - receptor dopełniacza 3 (complement receptor 3); CpG-A/B - CpG-ODN klasy A/B; DC - komórki dendrytyczne (dendritic cells); ERK - kinazy białkowe regulowane przez bodźce zewnątrzkomórkowe (extracellular signal-regulated kinases); Flt3L - ligand podobnej do fms kinazy tyrozynowej 3 (fms-like tyrosine kinase 3 ligand); GM-CSF - czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów (granulocyte/macrophage colony stimulating factor); IFN - interferon; IL - interleukina; iNOS - indukowalna syntaza tlenku azotu (inducible nitric oxide synthase); IP-10 - indukowane przez IFN-γ białko 10 (IFN-γ-inducible protein 10); IRAK - kinaza związana z receptorem IL-1 (IL-1 receptor-associated kinase); IRF3 - czynnik regulujący gen dla interferonu 3 (interferon regulatory factor 3); JNK - kinaza N-końca c-Jun (c-Jun N-terminal kinase); LDL - lipoproteiny o małej gęstości (low density lipoproteins); LPS - lipopolisacharyd (lipopolysaccharide); LTA - kwas lipotejchowy (lipoteichoic acid); MARCO - receptor makrofagów z domeną kolagenową (macrophage receptor with collagenous domain); M-CSF - czynnik stymulujący tworzenie kolonii makrofagów (macrophage colony stimulating factor); Mincle - indukowana w makrofagach lektyna typu C (macrophage inducible C-type lectin); MIP - białko hamujące makrofagi (macrophage inhibitory protein); oxLDL - utleniony LDL (oxidized LDL); PAMP - wzorce molekularne związanie z patogenami (pathogen-associated molecular patterns); PEM - makrofagi wysięku otrzewnowego (peritoneal exudate macrophages); poli-C/G/I/U - homopolimery nukleotydów C/G/I/U; poli-I, C - dwuniciowy RNA złożony z nici poli-I i poli-C; PS-ODN - ODN z ugrupowaniami fosforanowymi podstawionymi atomami siarki (phosphorothioate ODN); SR - receptory zmiatacze (scavenger receptors); TLR - receptor Toll-podobny (Toll-like receptor); TNF-α - czynnik martwicy nowotworów-α (tumor necrosis factor-α); TRAF6 - związany z receptorem TNF czynnik 6 (TNF receptor-associated factor 6); SP-A - białko surfaktantu A (surfactant protein A); SRCR - charakterystyczna dla SR domena bogata w cysteinę (scavenger receptor cysteine-rich domain); WT - szczep dziki (wild type).
1. Podział i budowa receptorów zmiataczy
Receptory zmiatacze (SR) opisali w 1979 roku Goldstein i wsp. jako receptory pośredniczące w wychwycie przez makrofagi zmodyfikowanych kowalencyjnie (np. acetylo­wanych) lipoprotein o małej gęstości (LDL) [29]. W wy­niku kowalencyjnej modyfikacji ładunki dodatnie grup e-aminowych lizyn zostają zneutralizowane, co nadaje LDL wypadkowy ładunek ujemny. Ważną rolę wypadko­wego ładunku ujemnego w wiązaniu ligandów do SR po­twierdza to, że SR wiążą także wiele innych polianionów (ale nie wszystkie), w tym niebiałkowych. Niedługo potem odkryto, że SR pośredniczą również w wychwycie utlenio­nego LDL (oxLDL), co powiązało SR z patomechanizmem arteriosklerozy [87]. Po związaniu do SR na makrofa­gach, oxLDL jest internalizowany i hydrolizowany w li­zosomach, a uwolniony cholesterol podlega ponownej estryfikacji w cytoplazmie. Masywne odkładanie się po­chodzących z oxLDL estrów cholesterolu w makrofagach prowadzi do przekształcenia się tych komórek w tzw. ko­mórki piankowe (foam cells), będące głównym składni­kiem wczesnych blaszek miażdżycowych w ścianach na­czyń krwionośnych [87].
1.1. SR-A
W 1990 roku sklonowano pierwszy SR, nazwany recepto­rem klasy A (SR-A) [55,79]. Głównym miejscem ekspresji SR-A są makrofagi, komórki dendrytyczne (DC) i komórki śródbłonkowe zatok żylnych wątroby, odgrywające ważną rolę w filtrowaniu krwi [6,42]. Ostatnie badania ujawniły jednak, że SR-A jest bardziej rozpowszechniony niż po­czątkowo sądzono i np. występuje także na niektórych ko­mórkach nabłonkowych i fibroblastach [16,62]. Co cieka­we, SR-A obecny jest na powierzchni DC wyhodowanych z komórek szpiku kostnego myszy pod wpływem czynni­ka stymulującego tworzenie kolonii granulocytów i makro­fagów (GM-CSF), ale nie pod wpływem liganda podobnej do fms kinazy tyrozynowej 3 (Flt3L). SR-A występuje in vivo na około 25% śledzionowych DC, głównie o fenoty­pie CD11b+ CD4- CD8a- [6].
W natywnej postaci SR-A jest trimerem identycznych, czę­ściowo oplecionych wokół siebie spiralnie polipeptydów (ryc. 1). Jego zewnątrzkomórkową część tworzą 4 domeny: krótki łącznik, domena „α-helikalnie zwinięty pukiel", do­mena kolagenowa i najbardziej dystalna, C-końcowa cha­rakterystyczna dla SR domena bogata w cysteinę (SRCR). SRCR zawiera sześć reszt cysteinowych tworzących most­ki siarkowe stabilizujące tę globularną domenę.
Ryc. 1. Budowa receptorów zmiataczy klasy A

W wyniku alternatywnej obróbki mRNA powstają dwie postaci receptora: receptory typu I i II, przy czym w re­ceptorze typu II brak domeny SRCR (ryc. 1). W wiązaniu ligandów do SR-A prawdopodobnie pośredniczy dome­na kolagenowa, zawierająca w C-końcowej części sku­pienie dodatnio naładowanych reszt lizynowych, tworzą­cych wiązania jonowe z ujemnie naładowanymi ligandami [17]. Jednak to, że nie wszystkie polianiony są ligandami SR-A wskazuje, że w wiązaniu się ligandów do SR-A waż­ną rolę odgrywać może także rozmieszczenie przestrzen­ne ładunków elektrycznych (tab. 1).
Tabela 1. Ligandy SR-A i podobne do nich substancje niewiązane przez SR-A

SR-A wiąże bardzo różnorodne ligandy, obejmujące przed­stawicieli wszystkich głównych typów makromolekuł, które mogą być zarówno endo- jak i egzogenne (tab. 1). Ta mno­gość ligandów umożliwia SR-A udział w licznych funk­cjach makrofagów. Oprócz endocytozy oxLDL, SR-A po­średniczy także w endocytozie lub adhezji makrofagów do innych natywnych, zdenaturowanych lub kowalencyj­nie zmodyfikowanych białek. Ligandami SR-A są białka zmodyfikowane przez końcowe produkty zaawansowa­nej glikacji (AGE) [20,40], które akumulują się w tkan­kach wraz z wiekiem i u chorych na cukrzycę oraz biał­ka amyloidu β [19], którego złogi tworzą się w mózgach chorych na chorobę Alzheimera. SR-A jest także jednym z wielu receptorów pośredniczących w wychwycie komó­rek apoptotycznych [74] i uczestniczy w adhezji makrofa­gów do składników macierzy międzykomórkowej, takich jak proteoglikany [81] i kolagen [30] oraz do innych komó­rek, np. limfocytów B [50,95]. Dzięki zdolności do wiąza­nia składników macierzy zewnątrzkomórkowej SR-A wy­daje się uczestniczyć w migracji makrofagów do ognisk zapalnych [81,93]. Co ciekawe, SR-A odpowiada również za swoistą dla makrofagów zdolność do przylegania do na­czyń hodowlanych w obecności surowicy, a przy braku ka­tionów dwuwartościowych [26].
1.2. MARCO
W 1995 r. sklonowano drugiego przedstawiciela rodziny SR klasy A - MARCO [21]. W zewnątrzkomórkowej czę­ści MARCO różni się od SR-A brakiem domeny a-heli­kalnie zwiniętego pukla, natomiast jego domena kolage­nowa jest prawie czterokrotnie dłuższa od tej występującej w SR-A (ryc. 1). Mimo to wykazano, że wiązanie ligan­dów zachodzi do domeny SRCR w MARCO raczej niż do jego domeny kolagenowej [9,22]. MARCO różni się od SR-A także ekspresją. Podczas gdy SR-A występuje po­spolicie na różnych populacjach makrofagów, ekspresja MARCO u myszy hodowanych w warunkach wolnych od patogenów jest ograniczona do makrofagów strefy brzeżnej śledziony, makrofagów otrzewnowych i makrofagów w stre­fie rdzennej węzłów chłonnych [21]. Zaobserwowano ponad­to różnice ekspresji MARCO u różnych szczepów myszy, np. MARCO podlega konstytutywnej ekspresji w makrofa­gach pęcherzyków płucnych (AM) myszy szczepu C57BL/6, ale nie Balb/c [31]. U człowieka MARCO podlega ekspre­sji w AM, makrofagach zatok węzłów chłonnych i komór­kach Kupffera w wątrobie [4,23,72]. MARCO wykazuje podobny do SR-A repertuar wiązanych ligandów. Tak jak SR-A, MARCO ma zdolność wiązania cząstek pyłu (TiO2, SiO2, Fe2O3, kulek polistyrenowych) i niebiałkowych po­lianionowych makromolekuł (siarczanu dekstranu, fuko­idanu, karraginanu, homopolimerów nukleotydów ino­zynowych i guanylowych). Najlepiej scharakteryzowaną funkcją MARCO jest jego udział w fagocytozie. MARCO wraz z SR-A są głównymi receptorami pośredniczącymi w niewymagającej opsonin fagocytozie bakterii i innych cząstek przez makrofagi i DC [2,3,72,91].
1.3. Inne receptory należące do rodziny SR klasy A
Oprócz SR-A (SCARA1) i MARCO (SCARA2) do rodziny SR klasy A należą 2 inne białka: SCARA3 (synonim: cel­lular stress response 1 - CSR1) i SCARA5 (synonim: testis expressed scavenger - Tesr). Struktura SCARA3 jest po­dobna do struktury zewnątrzkomórkowej części SR-A typu II (ryc. 1). Jest on homotrimerem zorganizowanym w 3 do­meny: podobną do zamka leucynowego (być może trans­błonową), α-helikalnie zwiniętego pukla i kolagenową [33]. Ekspresję SCARA3 w wielu typach komórek indu­kuje stres oksydacyjny i receptor ten działa jako wymia­tacz rodników tlenowych [33] i antyonkogen (poprzez in­terferencję z dojrzewaniem mRNA) [98]. Z kolei SCARA5 zbudowany jest z tych samych typów domen, co MARCO: wewnątrzkomórkowej, transbłonowej, zewnątrzkomórko­wego łącznika, kolagenowej i SRCR (ryc. 1). Komórki transfekowane SCARA5 wiązały bakterie Staphylococcus aureus i Escherichia coli, ale nie oxLDL ani acetylowany LDL (AcLDL), a wiązanie bakterii hamowały niebiałko­we polianionowe ligandy SR. U dorosłych myszy ekspre­sja SCARA5 wydaje się ograniczona do niektórych popu­lacji komórek nabłonkowych błon śluzowych, z największą ekspresją występującą w komórkach Sertoliego jąder [43]. Inne funkcje SCARA5 obejmują jego rolę jako receptora L-ferrytyny, uczestniczącego w dostarczaniu komórkom żelaza [61]. Podobnie jak SCARA3, SCARA5 jest także antyonkogenem [38]. Ponieważ nie stwierdzono ekspresji SCARA5 na mieloidalnych komórkach prezentujących an­tygeny (APC): makrofagach i DC, nie będzie on dokładniej omawiany. Do rodziny SR klasy A zaliczany jest ponadto przez niektórych autorów SR z domeną lektynową typu C (scavenger receptor with C-type lectin domain - SR-CL; collectin placenta 1 - CL-P1; SCARA4). Receptor ten na­leżałoby jednak zaliczać do rodziny kolektyn, a nie do SR klasy A ponieważ ma on budowę typową dla tej pierwszej grupy białek, tzn. występują w nim domeny kolagenowa i lektynowa typu C, ale brak w nim domeny SRCR (ryc. 1). SR-CL podlega ekspresji w komórkach łożyska, komór­kach śródbłonka naczyń krwionośnych, ludzkich AM i na komórkach mysiej makrofagowej linii J774 [67,83]. SR-CL wiąże za pośrednictwem domeny kolagenowej i fago­cytuje nie tylko bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, ale także drożdże (zymosan). SRCL wiąże także oxLDL i wiele polianionowych ligandów SR, ale nie AcLDL [69].
Oprócz SR klasy A, sztuczna rodzina SR (grupująca nie­spokrewnione receptory) obejmuje wiele innych, nieraz bardzo różniących się strukturalnie receptorów, które łą­czy zdolność do wiązania oxLDL. Jednak następstwa ge­netycznej delecji receptorów wskazują, że za wychwyt oxLDL przez makrofagi odpowiadają prawie w całości SR-A i SR klasy B - CD36 [59] i że SR-A jest głównym receptorem AcLDL [88].
2. Mechanizm wiązania i internalizacji ligandów przez SR klasy A
2.1. Wiązanie ligandów
Jak już wspomniano w poprzednim rozdziale, w wiązaniu ligandów do SR-A pośredniczy jego domena kolagenowa [17] i dotąd nie udało się przypisać funkcji domenie SRCR, obecnej w SR-A typu I, ale nie typu II. Obserwacja, że oxLDL tylko częściowo blokuje wiązanie AcLDL do SR-A, chociaż AcLDL całkowicie blokuje wiązanie oxLDL su­geruje, że wiązanie tych ligandów może zachodzić do nie­identycznych, oddziaływających ze sobą miejsc wiążących w domenie kolagenowej SR-A [27]. Mimo że homologiczna domena kolagenowa w MARCO jest kilkakrotnie dłuższa od tej występującej w SR-A, to wykazano, że to domena SRCR odpowiada za wiązanie ligandów do tego receptora. Wydaje się, że w domenie SRCR MARCO występują róż­ne miejsca wiążące dla różnych ligandów [12,90]. Istnienie różnych miejsc wiążących mogłoby tłumaczyć obserwację, że niektóre ligandy MARCO, np. krystaliczna krzemion­ka, mają aktywność agonistyczną, podczas gdy inne, np. cząstki TiO2, nie wywołują aktywacji makrofagów (podle­gają tzw. flogistycznej fagocytozie). W wiązaniu bakterii do ludzkiego MARCO główną rolę odgrywają 22 począt­kowe reszty aminokwasowe domeny SRCR, zawierające motyw RGR [9,22]. Chociaż MARCO z mutacją delecyj­ną, zawierający tylko pierwsze 17-22 reszt aminokwaso­wych domeny SRCR wraz z motywem RGR, wiązał bak­terie, to tak zmodyfikowany receptor nie wiązał cząstek TiO2 ani krzemionki [12,90]. Oprócz skupienia reszt ar­gininy (motyw RXR), ważną rolę w wiązaniu niektórych ligandów przez domenę SRCR MARCO wydaje się peł­nić występująca w niej pętla zawierająca reszty kwaśnych aminokwasów i prawdopodobnie wiążąca jony metali [70]. W przeciwieństwie do SR-A, kationy dwuwartościowe są konieczne do wiązania niektórych ligandów przez MARCO, a mianowicie zdenaturowanego kolagenu typu I (żelatyny), kwasu poliinozynowego i cząstek TiO2, ale nie kryształków krzemionki [70]. Ponieważ powierzchnia TiO2 jest o wiele bardziej naładowana ujemnie niż powierzchnia krzemion­ki [90], rola kationów w wiązaniu ligandów do MARCO mogłaby polegać na zmniejszeniu odpychania elektrosta­tycznego pomiędzy negatywnie naładowanymi ligandami i skupieniem reszt kwaśnych aminokwasów występującym w pętli domeny SRCR.
Dostępne aktualnie przeciwciało anty-MARCO klonu ED31 rozpoznaje epitop w domenie SRCR i hamuje wiązanie li­gandów do tej domeny. Ku naszemu zaskoczeniu, okazało się, że przeciwciało to nie hamowało wiązania do MARCO zidentyfikowanych przez nas nowych ligandów tego recep­tora: oligodeoksynukleotydów (ODN) i żywych drożdża­ków Candida albicans [47,48]. Wysunęliśmy w związku z tym hipotezę, że przeciwciało ED31 jest niezdolne do hamowania wiązania ODN i C. albicans ponieważ miejsce wiązania tych ligandów znajduje się poza domeną SRCR, być może w domenie kolagenowej MARCO. Taką ewen­tualność uprawdopodobniało to, że MARCO zawiera sku­pienie reszt aminokwasów zasadowych w końcowej części domeny kolagenowej, które występuje także w SR-A i po­średniczy w wiązaniu ligandów przez ten receptor [17,22]. Powyższą hipotezę testowaliśmy z użyciem komórek jajni­kowych chomika chińskiego (CHO) transfekowanych de­lecyjnymi mutantami MARCO, w których brakowało róż­nej długości sekwencji domeny SRCR. Stwierdziliśmy, że transfekcja komórek niezmutowanym MARCO nasiliła wiązanie kulek polistyrenowych, S. aureus i C. albicans. W komórkach transfekowanych wariantem MARCO, któ­rego domena SRCR zawierała tylko pierwsze 22 reszty aminokwasowe, wiązanie bakterii było zachowane cho­ciaż obniżone, natomiast zdolność do wiązania kulek po­listyrenowych była utracona całkowicie. Komórki CHO transfekowane mutantem receptora, z którego usunięto całą domenę SRCR nie wiązały ani S. aureus ani kulek polistyrenowych. Natomiast wiązanie C. albicans do obu form MARCO z obciętą domeną SRCR było nie tylko za­chowane, ale nawet nasilone, co potwierdzało naszą hipo­tezę [48]. Na obecnym etapie badań wydaje się prawdo­podobne, że C. albicans może dzielić miejsce wiązania w domenie kolagenowej MARCO z ODN. Tę możliwość wspiera obserwacja, że w komórkach J774 ze zwiększo­ną ekspresją MARCO ODN hamowały w ponad 50% wy­chwyt C. albicans, ale nie miały wpływu na wychwyt ku­lek polistyrenowych [48]. Można spekulować, że wspólnym swoistym ligandem MARCO w ODN i C. albicans są resz­ty fosforanowe, które odpowiadają za wypadkowy ujem­ny ładunek elektryczny zarówno ODN, jak i powierzchni C. albicans [35]. Być może także w wiązaniu bakterii do MARCO, oprócz motywu RGR w domenie SRCR, odgry­wa pewną rolę sąsiadująca domena kolagenowa, ponieważ wyizolowana rekombinowana domena SRCR MARCO wią­zała się bardzo słabo do bakterii [80].
2.2. Internalizacja rozpuszczalnych ligandów przez SR-A
Endocytoza związanych przez SR-A zmodyfikowanych lipoprotein zachodzi głównie poprzez dołki opłaszczone klatryną i być może w mniejszym stopniu także poprzez kaweole/tratwy lipidowe i za pośrednictwem makropino­cytozy [97]. Po związaniu ligandów SR-A przemieszczają się do dołków opłaszczonych klatryną a następnie podle­gają raptownej internalizacji do endosomów. W endoso­mach ligandy oddysocjowują od receptorów i są trans­portowane w obrębie endosomów do lizosomów, podczas gdy wolny SR-A powraca na powierzchnię komórki. Rolę sensora pH, odpowiedzialnego za oddysocjowanie ligan­dów w kwaśnym środowisku endosomów wydaje się peł­nić reszta histydyny w pozycji 260 domeny a-helikalnie zwiniętego pukla SR-A. Jej zamiana na resztę leucyny za­pobiega wywołanemu przez kwaśne pH oddysocjowaniu ligandów od receptora i powrotowi receptora na powierzch­nię komórki [18].
W endocytozie związanych przez SR-A ligandów zaanga­żowana jest jego domena wewnątrzkomórkowa, licząca ~50 reszt aminokwasowych [57]. Natura motywu sygnałowe­go do internalizacji w cytoplazmatycznej części SR-A nie została jeszcze całkowicie wyjaśniona. Główną rolę w in­ternalizacji przypisywano pierwszym 27 N-końcowym resztom aminokwasowym, zwłaszcza fragmenowi 18-27, zawierającemu motyw VXFD [65]. Delecja pierwszych 27 reszt aminowkasowych SR-A obniżyła endocytozę AcLDL o ~60-72% [13,65]. Jednakże punktowe mutacje w obrę­bie sekwencji VXFD zahamowały internalizację komplek­su SR-A z AcLDL najwyżej w dwudziestukilku procen­tach [65]. Mniejszą w porównaniu z fragmentem 18-27 rolę w internalizacji ligandów przez SR-A wydaje się peł­nić także motyw dwu sąsiadujących leucyn w pozycjach 31 i 32. Jego mutacja obniżyła wychwyt AcLDL o ~38% [13]. Ważną rolę w regulacji tempa internalizacji ligandów przez SR-A prawdopodobnie odgrywa również fosforyla­cja reszt serynowych w pozycjach 21 i 49 (48 w przypad­ku ludzkiego receptora) jego domeny cytoplazmatycznej, która być może wpływa na stopień ekspozycji motywów sygnałowych do internalizacji. Uniemożliwienie fosforyla­cji seryny w pozycji 49 przez zastąpienie jej resztą alaniny obniżyło o ~30% wychwyt AcLDL. Natomiast fosforylacja seryny w pozycji 21 SR-A wydaje się hamować endocyto­zę [25]. W późniejszych badaniach Ricci i wsp. [78] wy­kazali, że do internalizacji związanych przez SR-A zmo­dyfikowanych LDL konieczna jest fosforylacja seryn lub seryny w części cytoplazmatycznej receptora przez kinazę białkową N-końca c-Jun 2 (JNK2) [78]. Wyniki ostatnich badań sugerują, że aktywację kinaz białkowych p38 i JNK wywołuje endocytoza AcLDL za pośrednictwem kaweoli. A endocytoza poprzez opłaszczone klatryną dołki związa­na jest z aktywacją kinaz regulowanych przez bodźce ze­wnątrzkomórkowe (ERK) [97].
3. Zdolność SR klasy A do transdukcji sygnału
3.1. Wpływ nieselektywnych ligandów SR na aktywność komórek
Wykazanie ważnej roli SR-A w odporności wrodzonej, a także w patogenezie arteriosklerozy, choroby Alzheimera i w patologiach towarzyszących cukrzycy było motywem intensywnych badań nad zdolnością SR-A do transdukcji sygnału. Jednakże, mimo że obserwowano wpływ ligan­dów SR na różnorakie funkcje makrofagów [36,37,75], nieselektywność użytych ligandów uniemożliwiała bez­sporną identyfikację pośredniczących receptorów. Na przy­kład użyte w tych doświadczeniach niebiałkowe polianio­ny, takie jak siarczan dekstranu czy fukoidan, wiążą się do większości SR (być może z wyjątkiem SR klasy B), a nawet do receptorów niezaliczanych do SR, np. selek­tyn [63]. Z kolei (z definicji) utleniony LDL wiąże się do wszystkich typów SR, a ponadto utlenienie LDL generuje aktywne biologicznie przekaźniki z jego części lipidowej, które działają przez jeszcze inny zestaw receptorów [11]. Problemy związane z nieselektywnością ligandów starano się obejść badając wpływ tych ligandów w liniach komór­kowych transfekowanych SR-A, w nadziei, że porównanie ich odpowiedzi z odpowiedziami nietransfekowanych ko­mórek pozwoli na wydedukowanie komponentu swoistego dla SR-A. Jednak i to podejście nie przyniosło pożądanych wyników. Jednym z powodów mógło być to, że transfeko­wane komórki są niezdolne do generowania niektórych od­powiedzi swoistych dla makrofagów. Oprócz tego niese­lektywne ligandy mogą aktywować endogenne receptory w transfekowanych komórkach. Na takie problemy natknęli się w swoich badaniach Hsu i wsp. [37]. Badacze ci zaob­serwowali fosforylację bliżej niezidentyfikowanych białek pod wpływem AcLDL i fukoidanu w linii ludzkiej melano­my transfekowanej SR-A typu I. Jednakże ligandy te sty­mulowały słabszą fosforylację tych samych białek także w nietransfekowanych komórkach. Ponadto wzór fosfory­lacji w transfekowanych komórkach był różny w przypad­ku fukoidanu i AcLDL, a oba ligandy stymulowały fosfo­rylację jeszcze innych białek w ludzkich makrofagowych komórkach THP-1 [37].
Dodatkowy problem związany z użyciem nieselektyw­nych ligandów SR stanowi ich zanieczyszczenie produk­tami bakteryjnymi o bardzo dużej aktywności biologicz­nej, takimi jak lipopolisacharyd/endotoksyna (LPS) lub lipopeptydy bakteryjne. W rozpoznaniu tych produktów bakteryjnych pośredniczy związany z błoną za pośrednic­twem kotwicy glukozofosfatydyloinozytolowej receptor CD14, kooperujący z receptorem Toll-podobnym 4 (TLR4) lub TLR2 (ryc. 2). Kim i wsp. [52] ustalili, że w stymulo­wanej przez ligandy SR-A, fukoidan i kwas lipotejchowy (LTA), aktywacji 3-kinazy fosfatydyloinozytoli i wytwarza­niu prozapalnej cytokiny - czynnika martwicy nowotwo­rów-α (TNF-α) pośredniczy CD14, a nie SR-A. Fukoidan i LTA nie stymulowały tych odpowiedzi w makrofagach niemających CD14, natomiast odpowiedź makrofagów bez SR-A (SR-A-/-) była podobna do odpowiedzi makrofagów pozyskanych od myszy szczepu dzikiego majacych ten re­ceptor (WT) [52].
Ryc. 2. Główne szlaki wewnątrzkomórkowego przekazu sygnału aktywowane przez TLR4 i ich regulacja przez SR-A. Makrofagi wykrywają niskie stężenia LPS za pośrednictwem kompleksu receptorowego złożonego z zakotwiczonego w błonie za pomocą kotwicy glukozofosfatydyloinozytolowej receptora CD14 i heterodimeru TLR4 z MD-2 (myeloid differentiation-2). CD14 wiąże monomery LPS prezentowane przez rozpuszczalne białko wiążące LPS (nie pokazano) i przekazuje je do MD-2, co indukuje dimeryzację kompleksów TLR4/MD-2/LPS (nie pokazano). Dwa oddzielne szlaki transdukcji sygnału inicjowane są przez TLR4/MD-2 po aktywacji przez LPS. Szlak MyD88-zależny indukowany jest przez TLR4 umiejscowiony w błonie komórkowej, natomiast szlak MyD88-niezależny/TRIF-zależny inicjuje TLR4 umiejscowiony we wczesnych endosomach. Wytwarzanie cytokin prozapalnych, takich jak IL-12, i przeciwzapalnej IL-10 kontrolują oba szlaki, podczas gdy tylko szlak MyD88-niezależny odpowiada za indukcję wytwarzania IFN-b i chemokiny RANTES. Aktywacja powierzchniowego SR-A wywołuje selektywne zahamowanie stymulowanego przez LPS wytwarzania IL-12 i nasilenie wytwarzania IL-10. Te efekty ligacji SR-A hamuje toksyna krztuśca - selektywny inhibitor heterotrimerycznych białek Gi/o, co wskazuje, że transdukcja sygnału z SR-A wymaga kooperacji z niezidentyfikowanym jeszcze receptorem metabotropowym (siedmiokrotnie przebijającym błonę komórkową). Oprócz tego, wewnątrzkomórkowy SR-A może tonicznie hamować transdukcję sygnału z TLR4 poprzez wiązanie TRAF6 i sekwestrację kompleksu SR-A z TRAF6 w późnych endosomach

Spośród ligandów SR, AcLDL wydaje się jednym z naj­bardziej selektywnych względem SR-A [44,47]. Oprócz SR-A, zdolność do wiązania AcLDL wykazano jedynie w przypadku SR SREC-I i FEEL-1/stabiliny 1. Wyniki początkowych badań wskazywały, że AcLDL nie stymu­luje w makrofagach tworzenia wtórnych przekaźników ani ekspresji genów [32,64]. Między innymi AcLDL użyty w stężeniu wysycającym SR-A nie indukował w makrofa­gach wytwarzania TNF-a, uwalniania kwasu arachidono­wego ani nie modulował wytwarzania TNF-α stymulowa­nego przez LPS [32].
Jeszcze inne podejście metodologiczne polegało na po­równaniu odpowiedzi makrofagów pochodzących od my­szy SR-A-/- i makrofagów myszy WT. Wyniki początko­wych badań tego typu sugerowały, że ligacja SR-A nie jest związana z prozapalną lub bakteriobójczą aktywacją ma­krofagów [39,73]. Na przykład, chociaż w makrofagach SR-A-/- drastycznie obniżona była fagocytoza bakterii Neisseria meningitidis, bakterie te stymulowały podobne wytwarzanie TNF-α, interleukiny 6 (IL-6), IL-10 i IL-12 w makrofagach SR-A-/- i w makrofagach WT [73]. Jednak, jak to omówiono w rozdziale 5, badania opierające się wy­łącznie na porównaniu odpowiedzi komórek WT i komó­rek z unieczynnionym genem kodującym dany receptor mogą prowadzić do błędnych konkluzji dotyczących funk­cji tego receptora.
3.2. Skutki selektywnej ligacji SR-A przez przeciwciało
Aby uniknąć komplikacji związanych z użyciem niese­lektywnych ligandów, w naszych badaniach postanowili­śmy zastosować selektywną ligację SR-A z użyciem swo­istego przeciwciała. Ponieważ jednak także przeciwciała mogą generować nieswoiste efekty, wynikające z wiązania się z receptorami fragmentów Fc lub krzyżowego reagowa­nia z innymi receptorami, nasze doświadczenia obejmowa­ły liczne kontrole. Udział receptorów Fcg testowany był po­przez porównanie efektów swoistego przeciwciała z efektami kontrolnego przeciwciała o tym samym izotypie i w bada­niach z użyciem makrofagów pochodzących od myszy z de­lecją łańcucha γ receptorów Fc, które nie mają receptorów FcγRI i FcγRIII. To, że obserwowane efekty przeciwciał wy­nikały ze swoistego pobudzenia SR-A potwierdził ich brak w makrofagach pobranych od zwierząt niemających SR-A. Nieobecność efektów przeciwciała anty-SR-A w makrofa­gach SR-A-/- i, odwrotnie, ich obecność w makrofagach my­szy szczepu C3H/HeJ, które nie są aktywowane przez LPS, wykluczają także możliwość, że za obserwowane efekty od­powiadają zanieczyszczenia mikrobiologiczne. W wyniku tych doświadczeń ustaliliśmy, że ligacja SR-A z użyciem przeciwciał wywołuje w makrofagach wybuch tlenowy, mie­rzony wytwarzaniem nadtlenku wodoru [45]. Wytwarzanie w trakcie wybuchu tlenowego reaktywnych form tlenu sta­nowi jeden z głównych mechanizmów mikrobójczych ma­krofagów. Ligacja SR-A przez swoiste przeciwciało hamo­wała też selektywnie stymulowane przez LPS i interferon-γ (IFN-γ) wydzielanie IL-12, ale nie wpływała na wydzielanie IL-6, TNF-α ani tlenku azotu [45]. Co ciekawe, przeciw­ciało anty-SR-A hamowało syntezę NO stymulowaną przez inny, słabszy aktywator - agregaty zdenaturowanych bia­łek [46]. Nasze ostatnie badania ujawniły ponadto, że prze­ciwciało anty-SR-A mocno nasila stymulowane przez LPS wytwarzanie przeciwzapalnej cytokiny IL-10 w makrofa­gach indukowanego tioglikolanem wysięku otrzewnowego (PEM) (w przygotowaniu). Spójnie z działaniem przeciw­ciał, LPS lub LPS plus IFN-γ stymulował znacznie więk­sze wytwarzanie IL-12, ale nie NO w makrofagach z unie­czynnionym genem kodującym SR-A [44]. Nasze wyniki są zgodne z wynikami późniejszych badań in vivo Fultona i wsp. [28]. Badacze ci stwierdzili, że w porównaniu z my­szami WT, u myszy SR-A-/- LPS stymulował mniejsze wy­twarzanie IL-10, ale takie samo TNF-α i IL-6 [28]. Rolę SR-A w regulacji wytwarzania IL-10 sugerują także wyni­ki Kurzaia i wsp. [60]. W badaniach tych, zarówno fagocy­towane, jak i niefagocytowane szczepy N. meningitidis sty­mulowały podobne wytwarzanie IL-1β, IL-6, IL-8, TNF-α, IFN-γ i GM-CSF w DC. Jednakże stymulacja wytwarzania IL-10 zależała od fagocytozy; otoczone kapsydem, niefago­cytowane szczepy N. meningitidis stymulowały wielokrot­nie mniej IL-10 niż te pozbawione kapsydu i fagocytowa­ne za pośrednictwem SR-A [60].
Podsumowując, efekty selektywnego pobudzenia SR-A z użyciem przeciwciał wskazują, że chociaż sam SR-A jest niezdolny do indukcji wytwarzania cytokin, to reguluje on selektynie wytwarzanie IL-10 i IL-12, ale nie innych cytokin, stymulowane przez działający za pośred­nictwem TLR4 LPS (ryc. 2). Jako jedyny spośród recep­torów TLR, TLR4 aktywuje dwa główne szlaki transduk­cji sygnału:
• zależny od białek adapterowych MyD88 i TIRAP/Mal (MyD88-zależny) oraz
• zależny od białek adapterowych TRAM i TRIF (MyD88-niezależny).
Szlak MyD88-zależny inicjowany jest po związaniu LPS przez TLR4 umiejscowiony w błonie komórkowej, które­go cytoplazmatyczna domena TIR oddziałuje z białkami TIRAP i MyD88. Z kolei MyD88-niezależny szlak trans­dukcji sygnału aktywowany jest przez TLR4 umiejscowiony w endosomach [49]. Aktywację czynnika transkrypcyjne­go NF-κB i wytwarzanie cytokin prozapalnych wydają się kontrolować oba szlaki, podczas gdy sam szlak MyD88-niezależny odpowiada za aktywację czynnika regulującego gen dla interferonu 3 (IRF3) i pobudzenie ekspresji więk­szości indukowanych przez LPS genów, w tym IFN-β, ge­nów indukowanych przez IFN-β i chemokiny RANTES (ryc. 2). Wyniki Seimona i wsp. [82] sugerują, że SR-A może hamować selektywnie MyD88-niezależny szlak transduk­cji sygnału z TLR4. Ponieważ MyD88-zależny i MyD88-niezależny szlak transdukcji sygnału z TLR4 wpływają przeciwstawnie na żywotność makrofagów - odpowied­nio, proapoptotycznie i antyapoptotycznie, łączna aktywa­cja TLR4 i SR-A promuje apoptozę w następstwie zaha­mowania antyapoptotycznego MyD88-niezależnego szlaku transdukcji sygnału z TLR4. Proapoptotyczne działanie SR-A wydawało się wynikać z jego hamującego wpływu na wytwarzanie IFN-β [82]. W niedawno opublikowanej pracy Zhu i wsp. [97] donoszą, że proapoptotyczne działa­nie liganda SR-A - fukoidanu wymaga jego endocytozy za pośrednictwem kaweoli i aktywacji kinaz białkowych p38 i JNK [97]. Jednakże postulowanej przez Seimona i wsp. selektywnej regulacji MyD88-niezależnego szlaku trans­dukcji sygnału z TLR4 przez SR-A nie potwierdzają efekty bezpośredniej ligacji SR-A. W naszych doświadczeniach przeciwciało anty-SR-A nie modulowało stymulowanego przez LPS wytwarzania chemokiny RANTES, której eks­presja zależy wyłącznie od szlaku MyD88-niezależnego (w przygotowaniu). Ponadto, w opublikowanej niedawno pracy Yu i wsp. wykazali, że SR-A jest silnym negatyw­nym regulatorem aktywowanego przez TLR4, MyD88-zależnego szlaku transdukcji sygnału [96].
3.3. Zdolność MARCO do transdukcji sygnału
Mimo że SR-A i MARCO wykazują duże podobieństwa struktury i repertuaru wiązanych ligandów, w naszych ba­daniach wykazaliśmy, że MARCO wywiera przeciwstawny do SR-A, aktywujący wpływ na makrofagi [44]. Do swo­istej ligacji MARCO na powierzchni makrofagów uży­liśmy przeciwciał zaadsorbowanych na płytkach opłasz­czonych białkiem G paciorkowców, wiążącym swoiście fragmenty Fc przeciwciał, ponieważ w postaci rozpusz­czalnej przeciwciało anty-MARCO wywierało silny nie­swoisty wpływ, w których prawdopodobnie pośredniczyły receptory Fcγ makrofagów. W obecności IFN-γ, zaadsor­bowane przeciwciało anty-MARCO stymulowało w PEM wytwarzanie niewielkiej ilości IL-12. Ten efekt wydawał się wynikać z ligacji MARCO, ponieważ nie występował w komórkach pochodzących od myszy MARCO-/-, nato­miast był obecny w komórkach pozbawionych receptorów FcγRI i III. Spójnie z rolą MARCO w kostymulacji wy­twarzania IL-12, sam LPS stymulował wydzielanie IL-12 w PEM pozyskanych od myszy WT, ale nie MARCO-/-. Natomiast wydzielanie stymulowane przez kombinację LPS i IFN-γ było znacznie obniżone w MARCO-/- PEM wzglę­dem PEM mających receptor MARCO. Przeciwciało anty­-MARCO nasilało też stymulowaną przez IFN-γ syntezę NO w WT, ale nie MARCO-/- PEM. Co ciekawe, w PEM, w których ekspresja MARCO była zwiększona w następ­stwie preinkubacji z CpG-ODN, samo przeciwciało an­ty-MARCO stymulowało syntezę NO, bez konieczności kostymulacji dostarczanej przez IFN-γ. Jednakże, w prze­ciwieństwie do IL-12, ekspresja MARCO nie była koniecz­na do wytwarzania NO pod wpływem LPS, ponieważ LPS oraz LPS plus IFN-γ indukowało takie samo wytwarzanie NO w MARCO-/- PEM co w komórkach od myszy WT [44]. Wydaje się natomiast, że MARCO odgrywa rolę w indukcji syntazy NO (iNOS) pod wpływem ligandów receptora TLR9 (zob. rozdział 4.2). Ponadto, stymulowa­na przez S. aureus wytwarzanie NO w PEM było skore­lowane z poziomem ekspresji MARCO, co sugeruje że MARCO może być zaangażowany także w kostymulacji wytwarzania NO wywołanego przez tę Gram-dodatnią bak­terię [44]. W odróżnieniu, w badaniach Mukhopadhyaya i wsp. brak MARCO lub SR-A nie miał wpływu na wy­twarzanie TNF-α i NO stymulowane przez Gram-ujemną bakterię N. meningitidis [66]. Wyniki te są spójne z ob­serwowanym w naszych badaniach brakiem wpływu gene­tycznej delecji SR klasy A na wytwarzanie NO stymulowa­ne przez LPS - najbardziej aktywny biologicznie składnik bakterii Gram-ujemnych [44].
3.4. Mechanizm transdukcji sygnału
Niewiele wiadomo o mechanizmach transdukcji sygnału z SR klasy A. Wytwarzany pod wpływem ligacji SR-A H2O2 odgrywa rolę wtórnego przekaźnika w innych układach, dzięki jego zdolności do przenikania poprzez błony biolo­giczne i odwracalnego, selektywnego utleniania tylko nie­których reszt cysteinowych w białkach zaangażowanych w transdukcję sygnału. Jednakże wyniki naszych badań były niespójne z pośredniczącą rolą H2O2 w zahamowa­niu wytwarzania IL-12 przez SR-A, ponieważ wymiatacze H2O2 (glutation i katalaza) nie odwracały tego zahamowa­nia. Ponadto H2O2 generowany przez oksydazę glukozową nie naśladował hamującego wpływu przeciwciała anty­-SR-A na wydzielanie IL-12. Natomiast wytwarzanie H2O2 stymulowane przez przeciwciało anty-SR-A, ale nie przez przeciwciało anty-FcγRII/III, było hamowane selektywnie przez inaktywującą heterotrimeryczne białka Go/i toksy­nę krztuśca [45]. Toksyna krztuśca zniosła także wpływ li­gacji SR-A przez przeciwciała na stymulowane przez LPS wytwarzanie IL-10 i IL-12 w PEM (w przygotowaniu).
Brak w krótkiej cytoplazmatycznej domenie SR-A znanych motywów zaangażowanych w transdukcję sygnału sugeru­je możliwość, że w transdukcji sygnału z SR-A pośredni­czy inny typ receptora. Zgodnie z tą możliwością, podob­nie jak stymulowane przez SR-A wytwarzanie H2O2, także adhezję, w której pośredniczy SR-A hamuje toksyna ksztu­śca [76], ale nie delecja prawie całej domeny cytoplazma­tycznej SR-A [57]. Ponieważ jedynym typem receptorów, w których działaniu pośredniczą inaktywowane przez toksy­nę krztuśca heterotrimeryczne białka G są receptory meta­botropowe (siedmiokrotnie przebijające błonę komórkową), wyniki te wskazują, że transdukcja sygnału z SR-A wyma­ga interakcji zewnątrzkomórkowej części SR-A z recepto­rem należącym do rodziny receptorów metabotropowych (ryc. 2). Wyniki późniejszych badań wskazują, że w nie­których efektach ligacji SR-A może także pośredniczyć transbłonowa receptorowa kinaza tyrozynowa Mer (Mertk). W makrofagach J774 fagocytoza apoptotycznych komórek stymulowała asocjację SR-A z Mertk. Ponadto w makrofa­gach SR-A-/- występowało obniżenie i opóźnienie stymulo­wanej przez komórki apoptotyczne fosforylacji Mertk [92].
Opublikowane niedawno wyniki sugerują, że endocytoza za pośrednictwem SR-A związana jest z aktywacją aktywo­wanych przez mitogeny kinaz białkowych: p38, ERK i JNK [97]. Jednakże w naszych ostatnich doświadczeniach se­lektywne inhibitory farmakologiczne tych kinaz nie prze­ciwdziałały modulującemu wpływowi ligacji SR-A na sty­mulowane przez LPS wytwarzanie IL-10 i IL-12 w PEM (w przygotowaniu). Wyniki te sugerują, że endocytoza i re­gulacja wytwarzania cytokin mogą być odrębnymi funk­cjami SR-A, na co wskazują także wyniki innych badań omówionych w rozdziale 5.
Także MARCO może zawdzięczać zdolność do transdukcji sygnału kooperacji z innym typem receptora. Mikrokulki opłaszczone CF aktywowały ekspresję kontrolowanego przez NF-κB genu reporterowego w podobnym stopniu w komórkach linii ludzkich embrionalnych komórek ner­kowych (HEK293) transfekowanych łącznie pełną wersją MARCO, TLR2 i CD14, co w komórkach HEK293 kotrans­fekowanych CD14, TLR2 i delecyjnym mutantem MARCO pozbawionym domeny wewnątrzkomórkowej [7]. Ostatnie badania sugerują, że jednym z receptorów kooperujących z MARCO może być - sprzężony z hamującymi cyklazę adenylową białkami Gi - receptor bakteryjnych formylowa­nych peptydów - FPRL1. W lizacie szczurzych komórkach glejowych MARCO koprecypitował z FPRL1. Obniżenie ekspresji zarówno FPRL1, jak i MARCO w szczurzych astrocytach z użyciem siRNA zahamowało aktywację ki­naz ERK stymulowaną przez fukoidan, będący ligandem MARCO, ale nie FPRL1. Ponadto w komórkach HEK transfekowanych łącznie MARCO i FPRL1, ale nie sa­mym MARCO, fukoidan stymulował fosforylację ERK1/2 i obniżał wywołaną przez forskolinę akumulację cyklicz­nego AMP [8]. Inne badania tego samego zespołu suge­rują, że MARCO kooperujący z FPRL1 może też pośred­niczyć w stymulowanym przez nadsącze z hodowli bakterii N. meningitides lub Streptococcus pneumoniae wytwarza­niu bakteriobójczego peptydu katelicydyny i IL-1β w ko­mórkach glejowych [10].
4. Rola SR klasy A w aktywacji makrofagów przez składniki patogenów
4.1. Rola SR klasy A w aktywacji makrofagów przez składniki prątków gruźlicy
W późniejszych doniesieniach proponowano udział SR kla­sy A w odpowiedzi makrofagów na bioaktywne składniki prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Czynnik wiązkowy (CF), będący pod względem chemicznym dwu­cukrem trehalozą zestryfikowaną dwoma resztami kwasu mikolowego, jest najobficiej występującym i najbardziej immunogennym składnikiem obecnym na powierzchni M. tuberculosis. Ozeki i wsp. [71] wykazali, że CF jest ligandem SR-A i że komórki Kupffera i AM pochodzące od myszy WT wytwarzały znacznie mniej TNF-α i biał­ka hamującego makrofagi 1α (MIP-1α) pod wpływem CF niż makrofagi pozbawione SR-A. Wyniki te wskazują, że wiązanie CF do SR-A wywołuje zahamowanie wytwarza­nia cytokin [71]. Z kolei wyniki Bowdisha i wsp. [7] su­gerują, że w rozpoznaniu i aktywacji makrofagów przez CF pośredniczy częściowo MARCO kooperujący z CD14 i TLR2. Transfekcja MARCO zwiększała silnie wiąza­nie mikrokulek opłaszczonych CF przez komórki CHO, podczas gdy komórki transfekowane SR-A wykazywały tyl­ko niewielki wzrost wiązania, pomimo znacznie większej ekspresji tego receptora. Mikrokulki opłaszczone CF ak­tywowały ekspresję kontrolowanego przez NF-κB genu re­porterowego w komórkach HEK293 transfekowanych łącz­nie MARCO, TLR2 i CD14, podczas gdy aktywacja nie występowała w komórkach transfekowanych tylko TLR2 i CD14. Mimo że zarówno makrofagi SR-A-/-, jak i ma­krofagi MARCO-/- wytwarzały istotnie mniej TNF-α pod wpływem CF, to tylko makrofagowe komórki RAW264.7 transfekowane MARCO, ale nie nietransfekowane komór­ki, wykazujące wysoki poziom ekspresji SR-A, wytwa­rzały TNF-α pod wpływem CF [7]. Powyższe wyniki su­gerują, że w odpowiedzi makrofagów na CF pośredniczy MARCO, podczas gdy rola SR-A jako receptora CF jest wątpliwa. Także pod wpływem stymulacji całymi bakte­riami M. tuberculosis makrofagi MARCO-/- wytwarzały mniej IL-1β i IL-6, ale nie TNF-α niż makrofagi WT [7,15]. Dodatkowe obniżenie stymulowanego przez prątki wytwa­rzania cytokin nie występowało w makrofagach pozbawio­nych zarówno SR-A, jak i MARCO (SR-A-/-MARCO-/-) [7], co wskazuje, że SR-A może nie pośredniczyć w tych od­powiedziach. Sugerowana przez powyższe badania ważna rola SR klasy A w stymulowanym przez CF wytwarzaniu cytokin wymaga pogodzenia z wykazaną przez Ishikawa i wsp. [41] główną rolą lektyny typu C - Mincle w akty­wację układu immunologicznego przez CF. Makrofagi po­zbawione Mincle (Mincle-/-) były niezdolne do wytwarza­nia TNF-α, MIP-2 i tlenku azotu pod wpływem CF. CF in vivo stymulował wydzielanie cytokin i tworzenie ziarninia­ków u myszy WT, ale nie u myszy Mincle-/- [41]. Ważną rolę SR klasy A jako receptorów CF podważa też obser­wacja, że makrofagi MARCO-/-, SR-A-/- oraz te pozbawio­ne obydwu receptorów (SR-A-/-MARCO-/-) nie przejawia­ły defektu fagocytozy kulek opłaszczonych CF [7]. Wyniki wszechstronnych badań innego zespołu wskazują, że SR klasy A pełnią co najwyżej redundantną rolę w kontroli in­fekcji myszy wywołanych przez prątki. Ani brak SR-A ani brak MARCO nie upośledził bowiem odporności myszy na ostrą infekcję M. tuberculosis, mierzonej jako przeży­walność, kontrola replikacji bakterii i nasilenie odczynu zapalnego w płucach (tworzenie ziarniniaków oraz cyto­kin i chemokin) [15]. Jednakże u myszy pozbawionych MARCO lekko upośledzona była długotrwała kontro­la infekcji, co przejawiało się zwiększoną liczbą prątków w płucach w 6 i 9 miesiącu zakażenia. Szczep H37Rv M. tuberculosis i M. bovis BCG stymulował takie samo wy­twarzanie TNF-α i NO w makrofagach otrzewnowych po­zyskanych od myszy SR-A-/- lub MARCO-/- co w makro­fagach WT. Ani w makrofagach SR-A-/- ani w komórkach pozbawionych MARCO nie stwierdzono też upośledzo­nia fagocytozy Mycobacterium bovis BCG [15]. Wyniki ostatnich badań Sever-Chroneos i wsp. wskazują, że nasi­lenie reakcji odpornościowych typu komórkowego, wystę­pujące u myszy pozbawionych SR-A, sprzyja długotrwa­łej kontroli zakażenia przez prątki gruźlicy. W rezultacie, zainfekowane M. tuberculosis myszy SR-A-/- przeżywa­ły średnio prawie dwukrotnie dłużej niż myszy WT [86].
4.2. Rola SR klasy A w aktywacji komórek przez RNA i DNA mikroorganizmów
DNA mikroorganizmów odróżnia od DNA kręgowców częst­sze występowanie niemetylowanych sekwencji zawierających dwunukleotyd CpG. Sekwencje CpG w DNA mikrobów spełniają więc główne kryterium wzorców molekularnych związanych z patogenami (PAMP) i rzeczywiście są roz­poznawane za pośrednictwem rozpoznającego wzorce mo­lekularne receptora TLR9. Z kolei wirusowe dwuniciowe (dsRNA) i jednoniciowe RNA (ssRNA) jest rozpoznawane odpowiednio przez TLR3 i TLR7/8. To, że kwasy nukleino­we nie są eksponowane w nienaruszonych wirusach i mikro­organizmach, a uwalniane dopiero po ich strawieniu w en­dosomach uzasadnia wewnątrzkomórkowe umiejscowienie TLR3, TLR7, TLR8 i TLR9. Jednakże aktywację endoso­malnych TLR wywołuje także egzogenne podanie oczysz­czonych kwasów nukleinowych, co implikuje współudział receptorów endocytarnych w aktywacji TLR przez kwasy nukleinowe. Zaobserwowano, że endocytoza kwasów nukle­inowych hamowana jest przez polianionowe ligandy SR [89].
Oligodeoksynukleotydy zawierające sekwencje CpG (CpG-ODN) wywołują dużą aktywację APC, obejmującą wytwarzanie IL-12 i promują odpowiedzi immunologicz­ne typu Th1. Ponieważ jednocześnie CpG-ODN wykazują relatywnie niewielką toksyczność, trwają intensywne pra­ce nad ich terapeutycznym zastosowaniem jako adiuwan­tów w szczepionkach oraz w immunoterapii chorób nowo­tworowych i alergicznych. Aby zwiększyć odporność na trawienie przez DNazy stosuje się CpG-ODN, w których jeden z niewiążących atomów tlenu w ugrupowaniach fos­foranowych łączących nukleotydy zastąpiony jest atomem siarki (PS-CpG-ODN). PS-CpG-ODN cechuje zwiększona aktywność biologiczna, która prawdopodobnie nie wynika wyłącznie ze zwiększonej trwałości [58]. Wykazaliśmy, że zarówno SR-A, jak i MARCO należą do redundantnego sys­temu receptorów pośredniczących w endocytozie PS-ODN [47]. PS-CpG-ODN wiązane były przez SR-A i MARCO podlegające ekspresji w transfekowanych komórkach CHO. Chociaż ani brak SR-A ani MARCO nie obniżył wychwy­tu PS-CpG-ODN przez PEM, to w PEM niemających obu tych receptorów występowało znaczne obniżenie wychwy­tu. Podobnie jak w WT PEM, także w komórkach bez obu SR klasy A wychwyt PS-CpG-ODN blokowany był przez siarczan dekstranu, ale nie przez kontrolny polianion siar­czan chondroityny, co sugeruje, że inne SR odpowiadają za pozostałą część wychwytu PS-CpG-ODN [47]. W opu­blikowanej w ubiegłym roku pracy Ezzat i wsp. wykaza­li, że w wychwycie PS-ODN mogą pośredniczyć recepto­ry SCARA3 i SCARA5, które także blokowane są przez siarczan dekstranu [24].
TLR9 jest dominującym receptorem CpG-ODN. Jednakże obserwacja, że różne typy CpG-ODN stymulują jakościo­wo różne odpowiedzi w różnych typach komórek wska­zuje, że inne receptory mogą kooperować z TLR9 w ge­nerowaniu odpowiedzi na CpG-ODN. CpG-ODN klasy A (CpG-A) i klasy B (CpG-B) znajdują się na przeciw­nych krańcach zakresu biologicznej aktywności różnych typów CpG-ODN. CpG-A składają się z połączonej wią­zaniami fosfodiestrowymi centralnej palindromowej se­kwencji zawierającej CpG, flankowanej przez połączone wiązaniami PS łańcuchy nukleotydów guanylowych (po­li-G). Z kolei, w CpG-B wszystkie nukleotydy połączo­ne są wiązaniami PS i zawierają zwykle kilka sekwencji CpG, ale brak w nich motywów poli-G. CpG-A są wyjąt­kowo silnymi induktorami wytwarzania IFN-α w ludzkich plazmocytoidalnych prekursorach DC (pDC), ale słabymi aktywatorami limfocytów B. Odwrotnie, CpG-B są silny­mi aktywatorami limfocytów B, ale indukują co najwyżej niewielkie wytwarzanie IFN-α w pDC [51,58]. W naszych badaniach zaobserwowaliśmy, że stymulacja przez CpG-B wytwarzania IL-12 i tlenku azotu w PEM wymaga ekspre­sji MARCO. Wytwarzanie tych mediatorów stymulowane było przez CpG-B w PEM pozyskanych od myszy WT, ale nie od zwierząt pozbawionych MARCO. Chociaż kombina­cja CpG-B i IFN-α stymulowała wytwarzanie IL-12 i NO także w PEM pozbawionych MARCO, to było ono jednak znacznie mniejsze. Obniżona wrażliwość MARCO-/- PEM na CpG-B raczej nie wynikała z mniejszej dostępności CpG-B dla TLR9 w endosomach, ponieważ MARCO-/- PEM endocytowały więcej CpG-B niż WT PEM [47]. To, że swoista ligacja MARCO przez zaadsorbowane przeciw­ciało anty-MARCO stymulowała wytwarzanie IL-12 i NO w obecności IFN-γ [44] i NO w obecności CpG-B [47], su­geruje, że ligacja MARCO przez CpG-B dostarcza sygna­łu kostymulującego do wytwarzania IL-12 i NO w PEM.
W przeciwieństwie do MARCO, SR-A wydaje się ne­gatywnym regulatorem aktywacji makrofagów przez CpG-ODN. Nasze wyniki sugerują, że zwiększone po­winowactwo CpG-A do SR-A, spowodowane prawdo­podobnie przez obecność w nich sekwencji poli-G [53], odpowiada za obniżoną aktywność CpG-A w stymula­cji wytwarzania IL-12 w PEM w porównaniu z CpG-B. Istotnie, CpG-A wiązał się do SR-A w transfekowanych ko­mórkach z większym powinowactwem niż CpG-B, podczas gdy oba typy CpG-ODN wiązały się do MARCO z podob­nym powinowactwem. Zgodnie z większym powinowac­twem do SR-A, CpG-A znacznie silniej niż CpG-B hamo­wały w PEM wychwyt relatywnie selektywnego liganda SR-A - AcLDL. Podczas gdy w WT PEM CpG-B stymu­lowały znacznie większe wytwarzanie IL-12 niż CpG-A, CpG-A i CpG-B stymulowały takie samo wytwarzanie IL-12 w SR-A-/- PEM, co potwierdza, że SR-A jest recep­torem rozróżniającym oba typy ODN [47]. Na podstawie naszych wyników sugerowaliśmy, że za różnice aktywno­ści różnych CpG-ODN może odpowiadać ich zróżnicowa­ne powinowactwo do koaktywujących i hamujących recep­torów, takich jak MARCO i SR-A [47].
Jednakże skutkiem aktywacji SR-A przez CpG-ODN nie­koniecznie jest uogólniona immunosupresja. SR-A mógł­by uczestniczyć w stymulowanej przez CpG-A odpowie­dzi przeciwwirusowej, którą charakteryzuje wytwarzanie niewielkiej ilości IL-12 i dużej ilości IFN typu I [51,53]. Ważną rolę SR-A w wykrywaniu wirusowych kwasów nu­kleinowych potwierdziły późniejsze badania [16,62]. W ko­mórkach niebędących tak jak makrofagi profesjonalnymi fagocytami i APC, i w związku z tym gorzej wyposażo­nych w receptory endocytarne, SR-A okazał się pełnić nie­redundantą rolę w wychwycie kwasów nukleinowych i ak­tywacji TLR umiejscowionych w endosomach. W ludzkich oskrzelowych komórkach nabłonkowych przeciwciało an­ty-SR-A silnie hamowało wychwyt kwasu poliinozynowe­go: policytydylowego (poli-I: C, mimetyk dwuniciowego wirusowego RNA) i stymulowane przez poli-I: C wytwa­rzanie cytokin [62]. Po podaniu do płuc, poli-I: C stymu­lował mniejszy naciek neutrofilów i obniżoną ekspresję cytokin prozapalnych, IFN typu I i genów stymulowanych przez IFN w płucach myszy pozbawionych SR-A w porów­naniu z myszami WT [16,62]. W komórkach ludzkiej linii fibroblastowej HEL przeciwciało anty-SR-A prawie za­blokowało wiązanie dsRNA i w ~76% zahamowało sty­mulowaną przez dsRNA transkrypcję genu indukowane­go przez IFN-γ białka 10 (IP-10) [16]. Z kolei w mysich embrionalnych fibroblastach łączne wyciszenie ekspresji SR klasy A (SR-A, SCARA3, SCARA4 i SCARA5), ale nie samego SR-A, z użyciem swoistych siRNA, było ko­nieczne do zahamowania wychwytu dsRNA i stymulowa­nej przez dsRNA odpowiedzi przeciwwirusowej, w której pośredniczyły wewnątrzkomórkowe receptory dsRNA [16].
Wprawdzie uznaje się powszechnie główną rolę TLR9 jako receptora CpG-ODN, to ostatnie wyniki Ramaprakasha i Hogaboama [77] sugerują ciekawą, wymagającą jesz­cze weryfikacji możliwość, że w stymulacji wytwarzania IL-12, IFN-α i chemokiny CXCL16 przez CpG-ODN mogą, przynajmniej w niektórych typach komórek, pośredniczyć SR klasy A, a nie TLR9. Po podaniu do płuc CpG-ODN zwiększały całkowite stężenie IL-12 w płucach w podob­nym stopniu u myszy TLR9+/+, co u zwierząt pozbawionych tego receptora. Co jeszcze bardziej zaskakujące, CpG-ODN stymulowały transkrypcję chemokiny CXCL16 (po poda­niu do płuc) i IFN-a (po podaniu dootrzewnowym) tyl­ko w płucach myszy TLR9-/-, ale nie TLR9+/+. Natomiast myszy TLR9-/- były niezdolne do wytwarzania IL-10 pod wpływem CpG-ODN. Podane do płuc CpG-ODN ha­mowały wzrost grzybów Aspergillus fumigatus zarówno w płucach myszy TLR9-/-, jak i TLR9+/+. W zainfekowa­nych płucach myszy TLR9-/- występował około 20-krotnie większy poziom ekspresji MARCO i kilkakrotnie więk­szy poziom ekspresji SR-A niż w płucach myszy TLR9+/+ [77]. Możliwe więc, że u myszy TLR9-/- SR klasy A zastę­puje TLR9 w indukcji IL-12 i odpowiadają za zwiększo­ną ekspresję CXCL16 i IFN-α pod wpływem CpG-ODN.
5. Analiza wpływu delecji genów może prowadzić do błędnych wniosków dotyczących funkcji receptorów
Wyniki początkowych i części późniejszych badań wskazy­wały, że SR-A nie reguluje stymulowanego przez bakterie lub ich produkty wytwarzania cytokin prozapalnych: IL-6 i TNF-α [32,59,64,73]. Także wyniki naszych doświad­czeń [44,45] i Fultona i wsp. [28] sugerują, że SR-A ha­muje stymulowane przez LPS wytwarzanie IL-12 i zwięk­sza wytwarzanie IL-10, ale nie wpływa na sekrecję IL-6 ani TNF-α. Wyniki te kontrastują z obserwowanym w in­nych badaniach uogólnionym nasileniem odczynu zapal­nego u myszy SR-A-/-. W modelu wywołanego przez tio­glikolan lub kulki opłaszczone AGE-albuminą sterylnego zapalenia otrzewnej, u myszy pozbawionych SR-A występo­wał zwiększony naciek neutrofilów, prawdopodobnie spo­wodowany zwiększonym wytwarzaniem chemokin MIP-2 i KC [14]. W następstwie infekcji płuc przez S. pneumo­niae, w porównaniu z myszami WT, u myszy SR-A-/- wy­stępował znacznie nasilony odczyn zapalny, objawiający się jako zwiększony naciek neutrofilów i zwiększony poziom chemoatraktantów dla tych komórek - MIP-2 i TNF-α [5]. Także podanie LPS in vivo stymulowało większe stężenie w surowicy TNF-α, IL-6 i IFN-β u myszy SR-A-/- w po­równaniu z myszami WT, co prawdopodobnie odpowiada­ło za zwiększoną śmiertelność myszy SR-A-/- [34,68,96].
Obserwowano znacznie zwiększone wytwarzanie czyn­ników prozapalnych także w wyizolowanych komórkach SR-A-/- in vitro. W pierwszym z badań tej serii zaobser­wowano ponad dwukrotnie większe wytwarzanie che­mokin MIP-2 i KC pod wpływem tioglikolanu lub kulek opłaszczonych AGE-albuminą, ale nie stymulowanej przez LPS, w rezydentnych makrofagach otrzewnowych pozy­skanych od myszy SR-A-/- w porównaniu z makrofagami WT [14]. Z kolei w DC wyhodowanych z komórek szpi­ku myszy SR-A-/- LPS stymulował większe wytwarzanie TNF-α i IL-6 niż w WT DC [6,96]. W SR-A-/- DC LPS indukował także znacznie większą ekspresję kostymulu­jącego receptora CD40 niż w komórkach WT [6]. Brak SR-A w makrofagach wyhodowanych z komórek szpiku kostnego pod wpływem GM-CSF prowadził do zwięk­szonej ekspresji iNOS i nasilonego wytwarzania NO oraz IFN-β pod wpływem LPS [56]. Także w makrofagach wy­hodowanych z komórek szpiku pod wpływem czynnika sty­mulującego tworzenie kolonii makrofagów (M-CSF) brak SR-A związany był z nasileniem stymulowanego przez LPS wytwarzania TNF-α, IL-6 i IFN-β [68].
Zwiększone wytwarzanie cytokin i chemokin prozapalnych w trakcie infekcji bakteryjnych u myszy pozbawionych SR-A tłumaczono zwiększoną bakteriemią, spowodowaną upośledzeniem fagocytozy i zabijania bakterii. Jednakże ostatnie wyniki Amiel i wsp. [1] wskazują, że wywołane brakiem SR-A nasilenie wytwarzania cytokin prozapal­nych pod wpływem bakterii Gram-ujemnych nie jest sko­relowane z upośledzeniem eliminacji tych bakterii w wy­niku fagocytozy. W SR-A-/- DC zwiększone wytwarzanie cytokin prozapalnych stymulowały także szczepy bakterii Gram-ujemnych (E. coli i Pseudomonas aeruginosa), któ­rych fagocytoza nie była obniżona na skutek braku SR-A. Także in vivo, myszy SR-A-/- przejawiały zwiększone wy­twarzanie TNF-α i nasilenie wywołanej wstrząsem septycz­nym śmiertelności w trakcie otrzewnowej infekcji szcze­pami bakterii Gram-ujemnymi, których fagocytozy nie obniżał brak SR-A. Co istotne, chociaż fagocytoza szczepu DH5α E. coli była obniżona w DC SR-A-/-, ale nie w ko­mórkach heterozygotycznych SR-A+/-, to DC SR-A+/- wy­kazywały takie samo nasilenie wytwarzania TNF-α i IL-6 jak homozygoty SR-A-/-. Te ostatnie wyniki potwierdzają, że fagocytoza i regulacja wytwarzania cytokin stanowią odrębne funkcje SR-A [1]. W oparciu o te wyniki autorzy postulowali, że za zwiększone wytwarzanie cytokin pro­zapalnych u myszy pozbawionych SR-A może odpowia­dać wyższe stężenie uwalnianego przez bakterie LPS, wy­nikłe z upośledzenia jego usuwania i detoksyfikacji przy braku SR-A [1]. Rzeczywiście, myszy SR-A-/- są bardziej podatne na wywołane przez LPS wstrząs septyczny i wy­twarzają więcej TNF-α i IL-6 niż myszy WT [34,68,96]. Wychwycony przez SR-A LPS podlega w lizosomach de­fosforylacji do znacznie mniej biologicznie aktywnej jedno­fosforylowanej pochodnej [32]. Zastosowanie przeciwciała neutralizującego TNF-α potwierdziło, że zwiększone wy­twarzanie tej cytokiny odpowiada częściowo za wywołaną przez LPS zwiększoną śmiertelność myszy SR-A-/- [34]. Jednak rola SR-A w usuwaniu LPS z organizmu jest kon­trowersyjna i wymaga dokładniejszego zbadania. Myszy pozbawione SR-A wykazywały upośledzenie oczyszczania krwi z LPS po jego podaniu dootrzewnowym [54], ale nie po podaniu dożylnym [94]. Nawet po podaniu dootrzewno­wym niewielkie różnice poziomu LPS w surowicy pomię­dzy myszami SR-A-/- i WT nie przekładały się na różni­ce w prozapalnej aktywacji komórek: LPS indukował taki sam poziom TNF-α w surowicy myszy SR-A-/- i WT [54]. Mimo więc że SR-A może odgrywać pewną rolę w usuwa­niu LPS z krwi przez makrofagi i komórki śródbłonka za­tok wątrobowych, ta funkcja SR-A wydaje się redundantna. Podsumowując, zwiększonego wytwarzania cytokin u my­szy SR-A-/- nie wyjaśnia w pełni ani zwiększona bakterie­mia ani upośledzenie oczyszczania krwi z LPS.
Różnice pomiędzy ograniczonymi efektami bezpośredniej stymulacji SR-A a rozległymi efektami genetycznej delecji SR-A w postaci uogólnionego nasilenia odczynu zapalne­go mogą wynikać ze spowodowanych brakiem SR-A zmian ekspresji innych receptorów. Na przykład w naszych bada­niach zaobserwowaliśmy znacznie większy poziom ekspre­sji MARCO na powierzchni SR-A-/- PEM w porównaniu z PEM pozyskanymi od myszy WT [44]. Także ekspresja receptora dopełniacza 4 (CR4, β2-integryny CD11c/CD18) występowała na dużo większym odsetku SR-A-/- AM w po­równaniu z WT AM [84]. Ostatnie wyniki Sever-Chroneos i wsp. [84] wskazują, że za upośledzenie fagocytozy i na­silony odczyn zapalny w płucach myszy SR-A-/- w trak­cie infekcji bakteryjnych mogą odpowiadać spowodowane brakiem SR-A zmiany ekspresji receptorów białka sur­faktantu A (SP-A) na powierzchni AM [84]. Kolektyna SP-A spełnia ważną rolę w ochronie płuc przed infekcją S. aureus. SP-A jest zdolne do opsonizacji bakterii S. au­reus, które następnie są fagocytowane za pośrednictwem receptora SP-A - SP-R210 na powierzchni AM i zabijane wewnątrzkomórkowo. Okazało się, że w AM WT i
SR-A-/- podlegają ekspresji różne izoformy receptora SP-A. Na AM WT dominuje długa izoforma, SP-R210L, podczas gdy na AM SR-A-/- krótka izoforma, SP-R210S. Tylko izoforma SP-R210L, ale nie SP-R210S, wydaje się zdolna do inter­nalizacji związanych ligandów. Zgodnie z możliwością, że obniżenie fagocytozy w makrofagach SR-A-/- jest raczej wtórne do zmian w ekspresji SP-R210, niż spowodowane brakiem SR-A, u myszy SR-A-/- występowało upośledzone oczyszczanie z płuc tylko szczepu S. aureus zdolnego do wiązania SP-A, ale nie izogenicznego szczepu nieopsoni­zowanego przez SP-A. W płucach myszy SR-A-/- infekcja S. aureus indukowała znacznie większy naciek neutrofi­lów, jednak różnica w tym parametrze zapalnym pomię­dzy myszami WT i SR-A-/- była znacznie mniejsza w przy­padku izogenicznego szczepu S. aureus niezdolnego do wiązania SP-A (2-krotna) niż w przypadku szczepu opso­nizowanego przez SP-A (30-krotna) [84]. Sugeruje to, że także za nasilenie odczynu zapalnego u myszy pozbawio­nych SR-A odpowiadają w dużym stopniu zmiany ekspresji SP-R210. Być może zmiany ekspresji SP-R210 przyczynia­ją się także do nasilenia odczynu zapalnego występującego w płucach myszy MARCO-/- [3] ponieważ zaobserwowa­no dwukrotnie większy poziom konstytutywnej ekspresji tego receptora na AM wyizolowanych z myszy MARCO-/- w porównaniu z AM myszy WT [85].
Alternatywnego, ale niewykluczającego się z powyższym wyjaśnienia nasilonej, uogólnionej aktywności prozapalnej myszy SR-A-/- dostarczają ostatnie wyniki Yu i wsp. [96]. Dane te sugerują, że wewnątrzkomórkowy SR-A może ha­mować transdukcję sygnału z receptorów należących do ro­dziny Toll/receptor IL-1, niezależnie od jego funkcji recep­torowych. Transdukcja sygnału z receptorów należących do tej rodziny obejmuje sekwencyjną rekrutację wielu białek adapterowych do cytoplazmatycznej domeny TIR receptora, prowadzącego, za pośrednictwem kinaz IRAK, do aktywa­cji TRAF6. TRAF6 ma aktywność enzymatyczną ligazy ubikwityny i pośredniczy w aktywacji czynnika transkryp­cyjnego NF-κB i kaskad kinaz białkowych aktywowanych przez mitogeny, wspólnie indukujących transkrypcję cyto­kin prozapalnych (ryc. 2). Yu i wsp. wykazali, że obecny wewnątrzkomórkowo SR-A hamuje wywołaną przez LPS aktywację NF-κB i kinaz ERK1/2 oraz regulowaną przez NF-κB ekspresję IL-6 i TNF-α w następstwie wiązania się SR-A do TRAF6 i sekwestracji kompleksu SR-A z TRAF6 w późnych endosomach/lizosomach (ryc. 2). Sekwestracja ta zapobiega prowadzącej do aktywacji dimeryzacji i ubikwi­tynacji TRAF6. Co istotne, zdolność do wiązania TRAF6 i osłabienia stymulowanej przez TLR4 aktywacji NF-κB wykazywała sama N-końcowa domena cytoplazmatyczna SR-A, pozbawiona zewnątrzkomórkowych domen zaanga­żowanych w wiązanie ligandów, co potwierdza, że ta re­gulatorowa rola SR-A nie wymaga aktywacji SR-A przez związanie ligandów [96].
6. Podsumowanie
Badania ostatnich lat wykazały, że SR klasy A pełnią ważną rolę w tak różnorakich procesach jak patomechanizm arte­riosklerozy, choroby Alzheimera i cukrzycy, oczyszczanie płuc z pyłu, utrzymanie prawidłowej struktury narządów limfatycznych, odporność przeciwbakteryjna, przeciwwiru­sowa i przeciwnowotworowa. Mimo to, brak selektywnych ligandów uniemożliwiał bezsporne stwierdzenie, czy oprócz pośredniczenia w endocytozie receptory te są także zdol­ne do aktywacji wewnątrzkomórkowego przekazu sygna­łu, modulującego aktywność prozapalną i bakteriobójczą immunocytów. W naszych badaniach, stosując selektywną ligację receptorów z użyciem przeciwciał, wykazaliśmy, że SR-A stymuluje w makrofagach syntezę reaktywnych form tlenu (tzw. wybuch tlenowy) oraz selektywnie ha­muje stymulowane przez LPS wytwarzanie IL-12 i nasila wytwarzanie IL-10, ale nie wpływa na wydzielanie wielu innych cytokin prozapalnych. Pomimo podobieństwa bu­dowy i repertuaru wiązanych ligandów, MARCO wydaje się wywierać przeciwstawny do SR-A, pozytywny wpływ na wytwarzanie IL-12 stymulowane przez ligandy wspól­ne dla MARCO i TLR4 lub TLR9. Ograniczone skutki swoistej ligacji SR-A kontrastują z uogólnionym nasile­niem reakcji odpornościowych, występującym u myszy pozbawionych SR-A. Badania ostatnich dwu lat ujawniły, że wiele spośród efektów genetycznej delecji SR-A może wynikać z kompensacyjnych zmian ekspresji innych re­ceptorów i/lub nasilonej transdukcji sygnału z receptorów należących do rodziny Toll/receptor IL-1 (TLR, receptor IL-1, receptor IL-18) raczej niż utraty funkcji receptoro­wej SR-A. Przypadek SR-A pokazuje, że badania ograni­czające się do porównania odpowiedzi komórek pozyska­nych od zwierząt kontrolych (WT) i tych z unieczynnionym genem (knockout) mogą prowadzić do błędnych wniosków dotyczących funkcji receptorów.
PIŚMIENNICTWO
[1] Amiel E., Acker J.L., Collins R.M., Berwin B.: Uncoupling scavenger receptor A-mediated phagocytosis of bacteria from endotoxic shock resistance. Infect. Immun., 2009; 77: 4567-4573
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[2] Amiel E., Nicholson-Dykstra S., Walters J.J., Higgs H., Berwin B.: Scavenger receptor-A functions in phagocytosis of E. coli by bone marrow dendritic cells. Exp. Cell Res., 2007; 313: 1438-1448
[PubMed]  
[3] Arredouani M., Yang Z., Ning Y., Qin G., Soininen R., Tryggvason K., Kobzik L.: The scavenger receptor MARCO is required for lung defense against pneumococcal pneumonia and inhaled particles. J. Exp. Med., 2004; 200: 267-272
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[4] Arredouani M.S., Palecanda A., Koziel H., Huang Y.C., Imrich A., Sulahian T.H., Ning Y.Y., Yang Z., Pikkarainen T., Sankala M., Vargas S.O., Takeya M., Tryggvason K., Kobzik L.: MARCO is the major binding receptor for unopsonized particles and bacteria on human alveolar macrophages. J. Immunol., 2005; 175: 6058-6064
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[5] Arredouani M.S., Yang Z., Imrich A., Ning Y., Qin G., Kobzik L.: The macrophage scavenger receptor SR-AI/II and lung defense against pneumococci and particles. Am. J. Respir. Cell Mol. Biol., 2006; 35: 474-478
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[6] Becker M., Cotena A., Gordon S., Platt N.: Expression of the class A macrophage scavenger receptor on specific subpopulations of murine dendritic cells limits their endotoxin response. Eur. J. Immunol., 2006; 36: 950-960
[PubMed]  
[7] Bowdish D.M., Sakamoto K., Kim M.J., Kroos M., Mukhopadhyay S., Leifer C.A., Tryggvason K., Gordon S., Russell D.G.: MARCO, TLR2, and CD14 are required for macrophage cytokine responses to mycobacterial trehalose dimycolate and Mycobacterium tuberculosis. PLoS Pathog., 2009; 5: e1000474
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[8] Brandenburg L.O., Konrad M., Wruck C.J., Koch T., Lucius R., Pufe T.: Functional and physical interactions between formyl-peptide-receptors and scavenger receptor MARCO and their involvement in amyloid beta 1-42-induced signal transduction in glial cells. J. Neurochem., 2010; 113: 749-760
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[9] Brännström A., Sankala M., Tryggvason K., Pikkarainen T.: Arginine residues in domain V have a central role for bacteria-binding activity of macrophage scavenger receptor MARCO. Biochem. Biophys. Res. Commun., 2002; 290: 1462-1469
[PubMed]  
[10] Braun B.J., Slowik A., Leib S.L., Lucius R., Varoga D., Wruck C.J., Jansen S., Podschun R., Pufe T., Brandenburg L.O.: The formyl peptide receptor like-1 and scavenger receptor MARCO are involved in glial cell activation in bacterial meningitis. J. Neuroinflammation, 2011; 8: 11
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[11] Chang P.Y., Luo S., Jiang T., Lee Y.T., Lu S.C., Henry P.D., Chen C.H.: Oxidized low-density lipoprotein downregulates endothelial basic fibroblast growth factor through a pertussis toxin-sensitive G-protein pathway: mediator role of platelet-activating factor-like phospholipids. Circulation, 2001; 104: 588-593
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[12] Chen Y., Sankala M., Ojala J.R., Sun Y., Tuuttila A., Isenman D.E., Tryggvason K., Pikkarainen T.: A phage display screen and binding studies with acetylated low density lipoprotein provide evidence for the importance of the scavenger receptor cysteine-rich (SRCR) domain in the ligand-binding function of MARCO. J. Biol. Chem., 2006; 281: 12767-12775
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[13] Chen Y., Wang X., Ben J., Yue S., Bai H., Guan X., Bai X., Jiang L., Ji Y., Fan L., Chen Q.: The di-leucine motif contributes to class A scavenger receptor-mediated internalization of acetylated lipoproteins. Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol., 2006; 26: 1317-1322
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[14] Cotena A., Gordon S., Platt N.: The class A macrophage scavenger receptor attenuates CXC chemokine production and the early infiltration of neutrophils in sterile peritonitis. J. Immunol., 2004; 173: 6427-6432
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[15] Court N., Vasseur V., Vacher R., Frémond C., Shebzukhov Y., Yeremeev V.V., Maillet I., Nedospasov S.A., Gordon S., Fallon P.G., Suzuki H., Ryffel B., Quesniaux V.F.: Partial redundancy of the pattern recognition receptors, scavenger receptors, and C-type lectins for the long-term control of Mycobacterium tuberculosis infection. J. Immunol., 2010; 184: 7057-7070
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[16] DeWitte-Orr S.J., Collins S.E., Bauer C.M., Bowdish D.M., Mossman K.L.: An accessory to the 'Trinity': SR-As are essential pathogen sensors of extracellular dsRNA, mediating entry and leading to subsequent type I IFN responses. PLoS Pathog., 2010; 6: e1000829
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[17] Doi T., Higashino K., Kurihara Y., Wada Y., Miyazaki T., Nakamura H., Uesugi S., Imanishi T., Kawabe Y., Itakura H., Yazakij Y., Matsumoto A., Kodama T.: Charged collagen structure mediates the recognition of negatively charged macromolecules by macrophage scavenger receptors. J. Biol. Chem., 1993; 268: 2126-2133
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[18] Doi T., Kurasawa M., Higashino K., Imanishi T., Mori T., Naito M., Takahashi K., Kawabe Y., Wada Y., Matsumoto A., Kodama T.: The histidine interruption of an α-helical coiled coil allosterically mediates a pH-dependent ligand dissociation from macrophage scavenger receptors. J. Biol. Chem., 1994; 269: 25598-25604
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[19] El Khoury J., Hickman S.E., Thomas C.A., Cao L., Silverstein S.C., Loike J.D.: Scavenger receptor-mediated adhesion of microglia to β-amyloid fibrils. Nature, 1996; 382: 716-719
[PubMed]  
[20] El Khoury J., Thomas C.A., Loike J.D., Hickman S.E., Cao L., Silverstein S.C.: Macrophages adhere to glucose-modified basement membrane collagen IV via their scavenger receptors. J. Biol. Chem., 1994; 269: 10197-10200
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[21] Elomaa O., Kangas M., Sahlberg C., Tuukkanen J., Sormunen R., Liakka A., Thesleff I., Kraal G., Tryggvason K.: Cloning of a novel bacteria-binding receptor structurally related to scavenger receptors and expressed in a subset of macrophages. Cell, 1995; 80: 603-609
[PubMed]  
[22] Elomaa O., Sankala M., Pikkarainen T., Bergmann U., Tuuttila A., Raatikainen-Ahokas A., Sariola H., Tryggvason K.: Structure of the human macrophage MARCO receptor and characterization of its bacteria-binding region. J. Biol. Chem., 1998; 273: 4530-4538
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[23] Elshourbagy N.A., Li X., Terrett J., Vanhorn S., Gross M.S., Adamou J.E., Anderson K.M., Webb C.L., Lysko P.G.: Molecular characterization of a human scavenger receptor, human MARCO. Eur. J. Biochem., 2000; 267: 919-926
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[24] Ezzat K., Helmfors H., Tudoran O., Juks C., Lindberg S., Padari K., El-Andaloussi S., Pooga M., Langel U.: Scavenger receptor-mediated uptake of cell-penetrating peptide nanocomplexes with oligonucleotides. FASEB J., 2011 (w druku)
[PubMed]  
[25] Fong L.G., Le D.: The processing of ligands by the class A scavenger receptor is dependent on signal information located in the cytoplasmic domain. J. Biol. Chem., 1999; 274: 36808-36816
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[26] Fraser I., Hughes D., Gordon S.: Divalent cation-independent macrophage adhesion inhibited by monoclonal antibody to murine scavenger receptor. Nature, 1993; 364: 343-346
[PubMed]  
[27] Freeman M., Ekkel Y., Rohrer L., Penman M., Freedman N.J., Chisolm G.M., Krieger M.: Expression of type I and type II bovine scavenger receptors in Chinese hamster ovary cells: lipid droplet accumulation and nonreciprocal cross competition by acetylated and oxidized low density lipoprotein. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 1991; 88: 4931-4935
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[28] Fulton W.B., Reeves R.H., Takeya M., De Maio A.: A quantitative trait loci analysis to map genes involved in lipopolysaccharide-induced inflammatory response: identification of macrophage scavenger receptor 1 as a candidate gene. J. Immunol., 2006; 176: 3767-3773
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[29] Goldstein J.L., Ho Y.K., Basu S.K., Brown M.S.: Binding site on macrophages that mediates uptake and degradation of acetylated low density lipoprotein, producing massive cholesterol deposition. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 1979; 76: 333-337
[PubMed]  
[30] Gowen B.B., Borg T.K., Ghaffar A., Mayer E.P.: The collagenous domain of class A scavenger receptors is involved in macrophage adhesion to collagens. J. Leukoc. Biol., 2001; 69: 575-582
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[31] Hamilton R.F Jr., Thakur S.A., Mayfair J.K., Holian A.: MARCO mediates silica uptake and toxicity in alveolar macrophages from C57BL/6 mice. J. Biol. Chem., 2006; 281: 34218-34226
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[32] Hampton R.Y., Golenbock D.T., Penman M., Krieger M., Raetz C.R.: Recognition and plasma clearance of endotoxin by scavenger receptors. Nature, 1991; 352: 342-344
[PubMed]  
[33] Han H.J., Tokino T., Nakamura Y.: CSR, a scavenger receptor-like protein with a protective role against cellular damage caused by UV irradiation and oxidative stress. Hum. Mol. Genet., 1998; 7: 1039-1046
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[34] Haworth R., Platt N., Keshav S., Hughes D., Darley E., Suzuki H., Kurihara Y., Kodama T., Gordon S.: The macrophage scavenger receptor type A is expressed by activated macrophages and protects the host against lethal endotoxic shock. J. Exp. Med., 1997; 186: 1431-1439
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[35] Hobson R.P., Munro C.A., Bates S., MacCallum D.M., Cutler J.E., Heinsbroek S.E., Brown G.D., Odds F.C., Gow N.A.: Loss of cell wall mannosylphosphate in Candida albicans does not influence macrophage recognition. J. Biol. Chem., 2004; 279: 39628-39635
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[36] Hsu H.Y., Chiu S.L., Wen M.H., Chen K.Y., Hua K.F.: Ligands of macrophage scavenger receptor induce cytokine expression via differential modulation of protein kinase signaling pathways. J. Biol. Chem., 2001; 276: 28719-28730
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[37] Hsu H.Y., Hajjar D.P., Khan K.M., Falcone D.J.: Ligand binding to macrophage scavenger receptor-A induces urokinase-type plasminogen activator expression by a protein kinase-dependent signaling pathway. J. Biol. Chem., 1998; 273: 1240-1246
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[38] Huang J., Zheng D.L., Qin F.S., Cheng N., Chen H., Wan B.B., Wang Y.P., Xiao H.S., Han Z.G.: Genetic and epigenetic silencing of SCARA5 may contribute to human hepatocellular carcinoma by activating FAK signaling. J. Clin. Invest., 2010; 120: 223-241
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[39] Husemann J., Obstfeld A., Febbraio M., Kodama T., Silverstein S.C.: CD11b/CD18 mediates production of reactive oxygen species by mouse and human macrophages adherent to matrixes containing oxidized LDL. Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol., 2001; 21; 1301-1305
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[40] Ilchmann A., Burgdorf S., Scheurer S., Waibler Z., Nagai R., Wellner A., Yamamoto Y., Yamamoto H., Henle T., Kurts C., Kalinke U., Vieths S., Toda M.: Glycation of a food allergen by the Maillard reaction enhances its T-cell immunogenicity: role of macrophage scavenger receptor class A type I and II. J. Allergy Clin. Immunol., 2010; 125: 175-183
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[41] Ishikawa E., Ishikawa T., Morita Y.S., Toyonaga K., Yamada H., Takeuchi O., Kinoshita T., Akira S., Yoshikai Y., Yamasaki S.: Direct recognition of the mycobacterial glycolipid, trehalose dimycolate, by C-type lectin Mincle. J. Exp. Med., 2009; 206: 2879-2888
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[42] Ito S., Naito M., Kobayashi Y., Takatsuka H., Jiang S., Usuda H., Umezu H., Hasegawa G., Arakawa M., Shultz L.D., Elomaa O., Tryggvason K.: Roles of a macrophage receptor with collagenous structure (MARCO) in host defense and heterogeneity of splenic marginal zone macrophages. Arch. Histol. Cytol., 1999; 62: 83-95
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[43] Jiang Y., Oliver P., Davies K.E., Platt N.: Identification and characterization of murine SCARA5, a novel class A scavenger receptor that is expressed by populations of epithelial cells. J. Biol. Chem., 2006; 281: 11834-11845
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[44] Józefowski S., Arredouani M., Sulahian T., Kobzik L.: Disparate regulation and function of the class A scavenger receptors SR-AI/II and MARCO. J. Immunol., 2005; 175: 8032-8041
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[45] Józefowski S., Kobzik L.: Scavenger receptor A mediates H2O2 production and suppression of IL-12 release in murine macrophages. J. Leukoc. Biol., 2004; 76: 1066-1074
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[46] Józefowski S., Marcinkiewicz J.: Aggregates of denatured proteins stimulate nitric oxide and superoxide production in macrophages. Inflamm. Res., 2010; 59: 277-289
[PubMed]  
[47] Józefowski S., Sulahian T.H., Arredouani M., Kobzik L.: Role of scavenger receptor MARCO in macrophage responses to CpG oligodeoxynucleotides. J. Leukoc. Biol., 2006; 80: 870-879
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[48] Józefowski S., Yang Z., Marcinkiewicz J., Kobzik L.: Scavenger receptors and β-glucan receptors participate in the recognition of yeasts by murine macrophages. Inflamm. Res., 2012; 61: 113-126
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[49] Kagan J.C., Su T., Horng T., Chow A., Akira S., Medzhitov R.: TRAM couples endocytosis of Toll-like receptor 4 to the induction of interferon-β. Nat. Immunol., 2008; 9: 361-368
[PubMed]  
[50] Karlsson M.C., Guinamard R., Bolland S., Sankala M., Steinman R.M., Ravetch J.V.: Macrophages control the retention and trafficking of B lymphocytes in the splenic marginal zone. J. Exp. Med., 2003; 198: 333-340
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[51] Kerkmann M., Costa L.T., Richter C., Rothenfusser S., Battiany J., Hornung V., Johnson J., Englert S., Ketterer T., Heckl W., Thalhammer S., Endres S., Hartmann G.: Spontaneous formation of nucleic acid-based nanoparticles is responsible for high interferon-α induction by CpG-A in plasmacytoid dendritic cells. J. Biol. Chem., 2005; 280, 8086-8093
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[52] Kim W.S., Ordija C.M., Freeman M.W.: Activation of signaling pathways by putative scavenger receptor class A (SR-A) ligands requires CD14 but not SR-A. Biochem. Biophys. Res. Commun., 2003; 310: 542-549
[PubMed]  
[53] Kimura Y., Sonehara K., Kuramoto E., Makino T., Yamamoto S., Yamamoto T., Kataoka T., Tokunaga T.: Binding of oligoguanylate to scavenger receptors is required for oligonucleotides to augment NK cell activity and induce IFN. J. Biochem., 1994; 116: 991-994
[PubMed]  
[54] Kobayashi Y., Miyaji C., Watanabe H., Umezu H., Hasegawa G., Abo T., Arakawa M., Kamata N., Suzuki H., Kodama T., Naito M.: Role of macrophage scavenger receptor in endotoxin shock. J. Pathol., 2000; 192: 263-272
[PubMed]  
[55] Kodama T., Freeman M., Rohrer L., Zabrecky J., Matsudaira P., Krieger M.: Type I macrophage scavenger receptor contains α-helical and collagen-like coiled coils. Nature, 1990; 343: 531-535
[PubMed]  
[56] Komohara Y., Takemura K., Lei X.F., Sakashita N., Harada M., Suzuki H., Kodama T., Takeya M.: Delayed growth of EL4 lymphoma in SR-A-deficient mice is due to upregulation of nitric oxide and interferon-γ production by tumor-associated macrophages. Cancer Sci., 2009; 100: 2160-2166
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[57] Kosswig N., Rice S., Daugherty A., Post S.R.: Class A scavenger receptor-mediated adhesion and internalization require distinct cytoplasmic domains. J. Biol. Chem., 2003; 278: 34219-34225
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[58] Krieg A.M.: CpG motifs in bacterial DNA and their immune effects. Annu. Rev. Immunol., 2002; 20: 709-760
[PubMed]  
[59] Kunjathoor V.V., Febbraio M., Podrez E.A., Moore K.J., Andersson L., Koehn S., Rhee J.S., Silverstein R., Hoff H.F., Freeman M.W.: Scavenger receptors class A-I/II and CD36 are the principal receptors responsible for the uptake of modified low density lipoprotein leading to lipid loading in macrophages. J. Biol. Chem., 2002; 277: 49982-49988
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[60] Kurzai O., Schmitt C., Claus H., Vogel U., Frosch M., Kolb-Mäurer A.: Carbohydrate composition of meningococcal lipopolysaccharide modulates the interaction of Neisseria meningitidis with human dendritic cells. Cell. Microbiol., 2005; 7: 1319-1334
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[61] Li J.Y., Paragas N., Ned R.M., Qiu A., Viltard M., Leete T., Drexler I.R., Chen X., Sanna-Cherchi S., Mohammed F., Williams D., Lin C.S., Schmidt-Ott K.M., Andrews N.C., Barasch J.: Scara5 is a ferritin receptor mediating non-transferrin iron delivery. Dev. Cell, 2009; 16: 35-46
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[62] Limmon G.V., Arredouani M., McCann K.L., Corn Minor R.A., Kobzik L., Imani F.: Scavenger receptor class-A is a novel cell surface receptor for double-stranded RNA. FASEB J., 2008; 22: 159-167
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[63] Malhotra R., Taylor N.R., Bird M.I.: Anionic phospholipids bind to L-selectin (but not E-selectin) at a site distinct from the carbohydrate-binding site. Biochem. J., 1996; 314: 297-303
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[64] Misra U.K., Shackelford R.E., Florine-Casteel K., Thai S.F., Alford P.B., Pizzo S.V., Adams D.O.: Maleylated-BSA induces hydrolysis of PIP2, fluxes of Ca2+, NF-κB binding, and transcription of the TNF-α gene in murine macrophages. J. Leukoc. Biol., 1996; 60: 784-792
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[65] Morimoto K., Wada Y., Hinagata J., Imanishi T., Kodama T., Doi T.: VXFD in the cytoplasmic domain of macrophage scavenger receptors mediates their efficient internalization and cell-surface expression. Biol. Pharm. Bull., 1999; 22: 1022-1026
[PubMed]  
[66] Mukhopadhyay S., Chen Y., Sankala M., Peiser L., Pikkarainen T., Kraal G., Tryggvason K., Gordon S.: MARCO, an innate activation marker of macrophages, is a class A scavenger receptor for Neisseria meningitidis. Eur J. Immunol., 2006; 36: 940-949
[PubMed]  
[67] Nakamura K., Funakoshi H., Tokunaga F., Nakamura T.: Molecular cloning of a mouse scavenger receptor with C-type lectin (SRCL)1, a novel member of the scavenger receptor family. Biochim. Biophys. Acta, 2001; 1522: 53-58
[PubMed]  
[68] Ohnishi K., Komohara Y., Fujiwara Y., Takemura K., Lei X., Nakagawa T., Sakashita N., Takeya M.: Suppression of TLR4-mediated inflammatory response by macrophage class A scavenger receptor (CD204). Biochem. Biophys. Res. Commun., 2011; 411: 516-522
[PubMed]  
[69] Ohtani K., Suzuki Y., Eda S., Kawai T., Kase T., Keshi H., Sakai Y., Fukuoh A., Sakamoto T., Itabe H., Suzutani T., Ogasawara M., Yoshida I., Wakamiya N.: The membrane-type collectin CL-P1 is a scavenger receptor on vascular endothelial cells. J. Biol. Chem., 2001; 276: 44222-44228
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[70] Ojala J.R., Pikkarainen T., Tuuttila A., Sandalova T., Tryggvason K.: Crystal structure of the cysteine-rich domain of scavenger receptor MARCO reveals the presence of a basic and an acidic cluster that both contribute to ligand recognition. J. Biol. Chem., 2007; 282: 16654-16666
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[71] Ozeki Y., Tsutsui H., Kawada N., Suzuki H., Kataoka M., Kodama T., Yano I., Kaneda K., Kobayashi K.: Macrophage scavenger receptor down-regulates mycobacterial cord factor-induced proinflammatory cytokine production by alveolar and hepatic macrophages. Microb. Pathog., 2006; 40: 171-176
[PubMed]  
[72] Palecanda A., Paulauskis J., Al-Mutairi E., Imrich A., Qin G., Suzuki H., Kodama T., Tryggvason K., Koziel H., Kobzik L.: Role of the scavenger receptor MARCO in alveolar macrophage binding of unopsonized environmental particles. J. Exp. Med., 1999; 189: 1497-1506
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[73] Peiser L., De Winther M.P., Makepeace K., Hollinshead M., Coull P., Plested J., Kodama T., Moxon E.R., Gordon S.: The class A macrophage scavenger receptor is a major pattern recognition receptor for Neisseria meningitidis which is independent of lipopolisaccharide and not required for secretory responses. Infect. Immun., 2002; 70: 5346-5354
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[74] Platt N., Suzuki H., Kodama T., Gordon S.: Apoptotic thymocyte clearance in scavenger receptor class A-deficient mice is apparently normal. J. Immunol., 2000; 164: 4861-4867
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[75] Pollaud-Chérion C., Vandaele J., Quartulli F., Séguélas M.H., Decerprit J., Pipy B.: Involvement of calcium and arachidonate metabolism in acetylated-low-density-lipoprotein-stimulated tumor-necrosis-factor-α production by rat peritoneal macrophages. Eur. J. Biochem., 1998; 253: 345-353
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[76] Post S.R., Gass C., Rice S., Nikolic D., Crump H., Post G.R.: Class A scavenger receptors mediate cell adhesion via activation of Gi/o and formation of focal adhesion complexes. J. Lipid Res., 2002; 43: 1829-1836
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[77] Ramaprakash H., Hogaboam C.M.: Intranasal CpG therapy attenuated experimental fungal asthma in a TLR9-dependent and -independent manner. Int. Arch. Allergy Immunol., 2010; 152: 98-112
[PubMed]  
[78] Ricci R., Sumara G., Sumara I., Rozenberg I., Kurrer M., Akhmedov A., Hersberger M., Eriksson U., Eberli F.R., Becher B., Borén J., Chen M., Cybulsky M.I., Moore K.J., Freeman M.W., Wagner E.F., Matter C.M., Lüscher T.F.: Requirement of JNK2 for scavenger receptor A-mediated foam cell formation in atherogenesis. Science, 2004; 306: 1558-1561
[PubMed]  
[79] Rohrer L., Freeman M., Kodama T., Penman M., Krieger M.: Coiled-coil fibrous domains mediate ligand binding by macrophage scavenger receptor type II. Nature, 1990; 343: 570-572
[PubMed]  
[80] Sankala M., Brännström A., Schulthess T., Bergmann U., Morgunova E., Engel J., Tryggvason K., Pikkarainen T.: Characterization of recombinant soluble macrophage scavenger receptor MARCO. J. Biol. Chem., 2002; 277: 33378-33385
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[81] Santiago-García J., Kodama T., Pitas R.E.: The class A scavenger receptor binds to proteoglycans and mediates adhesion of macrophages to the extracellular matrix. J. Biol. Chem., 2003; 278: 6942-6946
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[82] Seimon T.A., Obstfeld A., Moore K.J., Golenbock D.T., Tabas I.: Combinatorial pattern recognition receptor signaling alters the balance of life and death in macrophages. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 2006; 103: 19794-19799
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[83] Selman L., Skjodt K., Nielsen O., Floridon C., Holmskov U., Hansen S.: Expression and tissue localization of collectin placenta 1 (CL-P1, SRCL) in human tissues. Mol. Immunol., 2008; 45: 3278-3288
[PubMed]  
[84] Sever-Chroneos Z., Krupa A., Davis J., Hasan M., Yang C.H., Szeliga J., Herrmann M., Hussain M., Geisbrecht B.V., Kobzik L., Chroneos Z.C.: Surfactant protein A (SP-A)-mediated clearance of Staphylococcus aureus involves binding of SP-A to the staphylococcal adhesin Eap and the macrophage receptors SP-A receptor 210 and scavenger receptor class A. J. Biol. Chem., 2011; 286: 4854-4870
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[85] Sever-Chroneos Z., Murthy A., Davis J., Florence J.M., Kurdowska A., Krupa A.,.Tichelaar J.W., White M.R., Hartshorn K.L., Kobzik L., Whitsett J.A., Chroneos Z.C.: GM-CSF modulates pulmonary resistance to influenza A infection. Antiviral Res., 2011; 92: 319-328
[PubMed]  
[86] Sever-Chroneos Z., Tvinnereim A., Hunter R.L., Chroneos Z.C.: Prolonged survival of scavenger receptor class A-deficient mice from pulmonary Mycobacterium tuberculosis infection. Tuberculosis, 2011; 91 (Suppl. 1): S69-S74
[PubMed]  
[87] Steinbrecher U.P., Witztum J.L., Parthasarathy S., Steinberg D.: Decrease in reactive amino groups during oxidation or endothelial cell modification of LDL. Correlation with changes in receptor-mediated catabolism. Arteriosclerosis, 1987; 7: 135-143
[PubMed]  [Full Text PDF]  
[88] Suzuki H., Kurihara Y., Takeya M., Kamada N., Kataoka M., Jishage K., Ueda O., Sakaguchi H., Higashi T., Suzuki T., Takashima Y., Kawabe Y., Cynshi O., Wada Y., Honda M., Kurihara H., Aburatani H., Doi T., Matsumoto A., Azuma S., Noda T., Toyoda Y., Itakura H., Yazaki Y., Horiuchi S., Takahashi K., Kruijt J.K., van Berkel T.J., Steinbrecher U.P., Ishibashi S., Maeda N., Gordon S., Kodama T.: A role for macrophage scavenger receptors in atherosclerosis and susceptibility to infection. Nature, 1997; 386: 292-296
[PubMed]  
[89] Takagi T., Hashiguchi M., Mahato R.I., Tokuda H., Takakura Y., Hashida M.: Involvement of specific mechanism in plasmid DNA uptake by mouse peritoneal macrophages. Biochem. Biophys. Res. Commun., 1998; 245: 729-733
[PubMed]  
[90] Thakur S.A., Hamilton R.Jr., Pikkarainen T., Holian A.: Differential binding of inorganic particles to MARCO. Toxicol. Sci., 2009; 107: 238-246
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[91] Thomas C.A., Li Y., Kodama T., Suzuki H., Silverstein S.C., El Khoury J.: Protection from lethal gram-positive infection by macrophage scavenger receptor-dependent phagocytosis. J. Exp. Med., 2000; 191: 147-156
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[92] Todt J.C., Hu B., Curtis J.L.: The scavenger receptor SR-A I/II (CD204) signals via the receptor tyrosine kinase Mertk during apoptotic cell uptake by murine macrophages. J. Leukoc. Biol., 2008; 84: 510-518
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[93] Usui H.K., Shikata K., Sasaki M., Okada S., Matsuda M., Shikata Y., Ogawa D., Kido Y., Nagase R., Yozai K., Ohga S., Tone A., Wada J., Takeya M., Horiuchi S., Kodama T., Makino H.: Macrophage scavenger receptor-A-deficient mice are resistant against diabetic nephropathy through amelioration of microinflammation. Diabetes, 2007; 56: 363-372
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[94] Van Amersfoort E.S., Van Berkel T.J.C., Kuiper J.: Clearance of lipopolysaccharide in scavenger receptor knock out mice. J. Leukoc. Biol., 1996; 210 (Suppl): 48
[95] Yokota T., Ehlin-Henriksson B., Hansson G.K.: Scavenger receptors mediate adhesion of activated B lymphocytes. Exp. Cell Res., 1998; 239: 16-22
[PubMed]  
[96] Yu X., Yi H., Guo C., Zuo D., Wang Y., Kim H.L., Subjeck J.R., Wang X.Y.: Pattern recognition scavenger receptor CD204 attenuates Toll-like receptor 4-induced NF-κB activation by directly inhibiting ubiquitination of tumor necrosis factor (TNF) receptor-associated factor 6. J. Biol. Chem., 2011; 286: 18795-18806
[PubMed]  
[97] Zhu X.D., Zhuang Y., Ben J.J., Qian L.L., Huang H.P., Bai H., Sha J.H., He Z.G., Chen Q.: Caveolae-dependent endocytosis is required for class A macrophage scavenger receptor-mediated apoptosis in macrophages. J. Biol. Chem., 2011; 286: 8231-8239
[PubMed]  [Full Text HTML]  [Full Text PDF]  
[98] Zhu Z.H., Yu Y.P., Shi Y.K., Nelson J.B., Luo J.H.: CSR1 induces cell death through inactivation of CPSF3. Oncogene, 2009; 28: 41-51
[PubMed]  [Full Text PDF]  
Autor deklaruje brak potencjalnych konfliktów interesów.